Page 1261

(۱۲۳۱) (جلد سوم) (شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان) (سراج التواریخ) خان امین نظام ترکستان بدرود جهان کرد و هم از عریضه سردار محمد عزیز خان که در باب چهل و هشت نفر اشتر و هفده رأس اسپ و چند حلقه انگشتر ودست برنجن طلا وغیره مال و متاع میر عبدالرحیم خان عامل سابق تاشقرغان که از جنس میر احمد شاه خان برادرش ضبط و خود او محبوس در کابل خواسته شده بود معروض پایه سریر سلطنت داشت و نیز مینگاشت که هشتادوسه هزار تنگه که از مال دولت حیف و میل و تلف کرده است بذمه میر عبدالرحیم خان باقیست که باید رساند و حضرت والا در روز بیست و سوم مذکور بسردار محمد عزیز خان مزبور را فرمان کرد که تمامت مال و متاع و اسپ و اشتر او را که ضبط شده اند مال دولت پنداشته و بمصارف اسپان و اشتران و اخراج دولت محسوب داشته بهای همه را بقرار تعیین منصفین عوض وجه دولت که بر ذمه اوست بشمار آورده آنچه را که باقی بماند اگئی دهد که حواله و حصول شود و همدرین هنگام یکصد و یازده خانوار از موضع سنگ تخت هزاره دای کندی و لعل دای زنگی از ذلت و عسرت روز کار که دوچار نکبت و وخامت شده بودند راه فرار جانب مشهد پیش گرفتند و جنرال شیر محمد خان یکتن دفعدار را باهفت تن سواره نظام کاشته همه را از سرحد او غاق برجر وا گراه عودت داده تسلیم ارباب رسولداد و محمد بيك و محمد جان نموده امر کرد که هر کدام را در منزل و مقام خویش جای دهد و خود جنرال مذکور از اردکان مشاهده عسکر گاه های هزاره جات برگرفته چون وارد لشکرگاه سنگیماشه جاغوری شد مردم هزاره جاغوری از جور و ستم سعید محمد خان کوهستان حاکم خود استغاثت نموده داد خواستند واورجوع باز پرس را بعامل آنجا کرده امر نمود که مرافعه حسابرا در دفتر و شرعی را نزد قاضی رفع و فیصل (۱) کنند و هزار خان شاد (۱) فیصل خاطر گردیده ملا داد محمد نامی را بوکیل دعوای خویش قرار داد و آنکه که جنرال شیر محمد خان روی بسوی فوج گاه های را فارسیان میر آدینه و حجرستان و قلعه دای زنگی نهاد سعید محمد خان حاکم که بهزار خان شوهر دار و نغمه جنس زنانه آنمردم بمعنی انفصال بمصادره گرفته بود وکیل مذکور را بدره توبیکی محبوس نمود و احاد و افراد رعایا او دادخواهی بجانب کابل برداشته استعمال هم از هر سه تن محبوس داد محمد وکیل از زندان حاکم گریخته باداد خواهان در کابل آمد و بخدمت حکمران ترددیوان نمایند و این پیربل بسردفتر مقرر شده ماجرای جور و ستم سعید محمد خانرا از داد خواهانشنید و صلاح و صواب کار و تدبیر مجاز است از شرف یاب شدن باز جستند که بواسطه کدام يك از خدمه حضور شهریار والا تبار شرح حال خود را بعرض غياث اللغات عرض رسانیده بکدام زبان اظهار ماجرای روز کار کرده داد بخواهند خلاصه بابماء اشاره و تعلیم و تلقین او بمعرض حضرت والا شرح جور و اعتساف حاکم را رسانیده در یاب کار حاکم را حضرت والا چنانچه بیاید در کابل خواسته و رجوع فیصله محاسبه داد خواهان مذکور نزد میرزا عبدالاحد خان که از جینی رها گردیده از تغیر دیوان پیربل بسردفتری سمت مغرب مأمور گشته بود شد و سعید محمد خان یکتن از زنانرا که متصرف گردیده بود بحضرت میانجی صاحب کوهستانی که میرزا عبدالاحد خان بوی ارادتی داشت داده او را نزد میرزا عبدالا حمد خان شفیع خود ساخته و هم بواسطه او اسپ و کنیز از زنان هزاره باغیره اشیاء بمرزا عبدالاحد خان برسم رشوه و پاره داد و حضرت والا آگاه گشته هردو تن رشوت گیر آنرا باسعید محمد خان و جلال نام و نادر علی و غلام حسن وقایم نکاران که همه در رشوت شريك بودند در سر چوك بازار کابل بمحضر عام و منبر لخواص و عوام و منظر ازد حام انام بامر عذاب و عقاب کرد که دیگری مرتکب چنین امر نشود و همدر اثنای واقعات مسطوره ملا پیونده قوم مسعود که نامه نزد خلیفه نور محمد خان فرستادن و صلاح و صوابدید کار از دولت افغانستان جستن او و پاسخ نوشتن حضرت والا از پیش بشرح رفت باد و هزار تن مرد مسلح و جمعی از شیوخ مأذونين و مريدان خویش باهنگ آمدن در کابل راه مقصد پیش گرفته چون بانهاد موضع شوال واقع خاك متصرفة دولت انگلیس شد سردار کل محمد خان بفرمانیکه بتابش شرف اصدار یافته بود آن ارقام رفته بود که آنمردم را راه داخل شدن و آمدن در خاک افغانستان ندهد فرمانرا بخليفه نور محمد خان سپرده نزد ملا پیونده کاشت که او را از آمدن در خاک افغانستان و کابل بازدارد اما ملا پیونده از مطالعه فرمان حضرت والا تنبه نگردیده