Page 1220

(۱۱۹۰) (جلد سوم) (شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان) (سراج التواریخ) کرده بودند چهارصد دانه لیره مسكوك دولت عليه عثمان را قرار هر واحدی چهل و هفت قرآن و هشت و نیم فلوس افغانستان که متداول بیست و سه و نیم روپیه کابلی وقت یکروپیه شود بتوسط حاجی اسمعیل تاجر به هزار و چهار صد و پنجاه روپیه از مشهد خریده ارسال کابل نموده بود در خلال احوال میرزا عبدالله خان از نظر میرزا محمد نعیم خان سر دفتر حساب گیری ترکستان بواسطه میرزا محمد حسین خان سر دفتر سنجش مامور سر دفتری مذکور شده در روز بیست و چهارم ماه رمضان وارد مزار شریف گردید و فرمانیکه بمهر میرزا محمد حسین خان مذ کور و مهر مهر آثار حضرت والا با خود برده بود بتوسط غلام حیدر خان سپهسالار بیوم خانه میرزا محمد نعیم خان را تصرف و مکاتیبش را تمام ضبط کرد و خود او را محبوس و بكابل کابل نمود فقط وقایع ماه شوال سال هزار و سه صد و سیزده هجری نبوی صلعم در روز دوشنبه غره شوال حضرت والا برسم مستمر عید سعید را بپای برده و تمامت افسران نظامی و ملکی و قاضی و اهالی محکمه شرعیه و سر دفتران و عیان و بزرگان را با ر صرف طعام و خلعت و انعام یکانایکه بمداد عطا میفرمود داده پس از ادای نماز عید همرا بقعت باب و از انواع حلویات شیرین کام نمود و پسران بزرگان را از موهبت طلا های مسكوك که همواره بنام عیدی میداد خبیب امید برامود و در روز سه شنبه دوم شوال محمد رحیم خان حاکم نجراب فجالةً (۱) بدرود جهان کرد و در روز چهارم شوال سیدالاراول غلام حیدر خان بیست و پنج تن از نوکران محمد صدیق خان حاکم شبرغان را که فرار اختیار کردن او از پیش رقم نشست بفرمان حضرت والا بکابل و زنجیر گسیل کابل نموده همه داخل زندان بارز من مال و منال و سمیران و زنان محمد صدیق خان شدند و هم علی محمد خان ضابط معادن بدخشان از جمله چهار خروار و شانزده سیر لاجورد عمل يك ماهه معدن آن دو خروار و چهل و دو نیم سیر قطعات بزرگ را که در خور ساختن اوانی و ظروف بودند بفرمان حضرت والا در رو مذکور ماه شوال از بدخشان در کابل از سال داشت و همدر روز جمعه پنجم ماه شوال کندان فتح محمد خان فوج اول پیاده نظامی مراهن از مرض استسقاء از جهان در گذشت و هم زوجه سردار محمد امین خان برادر اعلیحضرت امیر شیر علیخان مرحوم در روز ششم شوال اقامت جایگاه خود را بگذاشته از تن و از جان در گذشت و چون بجواز روضه عبد الصمد خان پسر مودرش دیگر باعث و وارثی نداشت حضرت والا سیاهه اجزای مال و ملك وقباله های اراضی و عقار او را که در حیات خویش خریده بود از قندهار در کابل خواسته همه را ضبط دیوان نمود و بقدر کفایت مؤنت و معیشت زن عبد الصمد خان مفقود از دخل همین معین فرمود و همدرین احیان از فرار اختیار کردن و در شالیکوت رفتن پاینده خان الکوزایی که از جانب دولت منصب سمت سواری داشت و حضرت والا چنانچه در ماهی پشاور و بیم افزون از مواجبش مرحمت و معین فرموده و یا محمد عمر خان نورزایی مامور تعیین حدود فاصله سرحد نموده و او از دولت و سعادت روی برتافته جانب شالیکوت شتافته بود رخ سیاهی از وجوه دولت را بعبدالرحمن و عبدالسلام برادران او حیف و میل کرده همیدون کرفتار قید در بند محمد صادق خان بودند بحضرت والا در روز هشتم شوال میرزا احمد حسن خان سر دفتر قندهار را فرمان کرد که مال و ملك پاینده خان و هر دو برادرش را که در موضع ترنك دارند عوض وجهه دولت ضبط نماید و هم در خلال احوال ضیغمولر حضرت والا از عرایض واقعه نگاران قندهار آگاه کردید که جماعة الزدی دانی شی در تنگه مسمی بلشگری واقع خمن بخرج دروازه شکار پور رفته و مؤمن نام در ویش مقیم آنرا بآلات آهنین تافته آتش او را بآواخت داغ کرده هلاك نموده اند و هم بچه از نقد و جنس قلیل و کثیری که داشته همه را برداشته برده اند و حضرت والا سخت برآشفته بخامه عتاب منشوری بضیم بول محمد صادق خان و قاضی عبدالشکور خان و پس از فوت امیر محمد خان حاکم قندهار که این ایام باتفاق میرزا محمد حسن خان و حسام الدین خان کوتوال هر یك بنام ایشان چنانچه بگذشت اصدار یافت و علاوه امور نظامی و شرعی و دیوانی میرشی در مهام حکومتی نیز اقدام داشتند در روز هشتم شوال رقم فرمود که از روز کشته شدن فقیر مذکور تا حالا در خواست نکرده و دزد را بدست نیاورده از بستر غفلت عنوده اید چه بعرض شاه جهان عدالت زوز نرسیده معلوم است وقایع ماه شوال سنه ۱۳۱۳ هجری (۱) فجائةً بمعنی مرك ناگهانی