Page 1135

(۱۱۰٥) (حصۀ سوم) (شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان) (سراج التواریخ) وسواره و پیاده پذیره که (بالارد برووست) حاکم شهر (کلاس کو) (و مجستریت) و جنرال (اواندس) با هم صحبنان خویش حاضر ایستگاه شده بودند پس از ادای رسوم پذیره بکالسکها نشسته شهزاده را در شهر (کلا سکو) گردش و تماشا دادند و شهزاده این بلدا را زیبا و پررونق تر از دیگر بلدان و امصار انگلند دید چنانچه عماراتش سه طبقه و مرتبه دار که گویا بارتفاع مورب یکی بر دیگر بلند تر واقع و دارای خیابانهای زیبا و مصفا و مرغزار های سر سبز و دلکشاست و مردمش حسین (۱) و خوش شکلتر از دیگر انگلیسان اند خلاصه پس از سیر و تفریح در اوتل (۱) بفتح اول (هوپد سر) که محل نزول شهزاده اش قرار داده بودند پرتو هبوط افکنده و در وقت فرود شدن شهزاده بدرب و کسر ثانی اوتل مذکور بیست و یکضرب توپ جهة تبريك ورود او کشاد دادند و بساعت هفت از شب کرنیل (تالبت) بمعنی ترجمان شرفیاب حضور شهزاده شده صلای رفتن در مضیف دعوت که بزرگان ملت و اعیان شهر از راه جمعیت خوبروی دران کرده آمده بودند زد و شهزاده باستدعای او بسواری کالسکۀ تشریف فرمای بزم دعوت گشت و بزرگان حاضر آمده آن مجمع تبريك نامۀ اتحاد را بزبان وراد خوانده پاسخ دوستی بنیاد از شهزاده شنیدند سپس شهزاده تشریف فرمای فرودگاه خویش گردیده بساعت ده و نیم از روز جمعه بیستم ذیحجه بعادت مستمره سواران احترامیه و کالسکههای اعزازیه حاضر آمده شهزادۀ آزاده با افسران رکاب میمنت نصاب خویش و مهماندار و ترجمان بسواری کالسکه بکارخانه جهاز سازی رفته و تماشائی نموده و سه ربع ساعت که از نصف روز گذشت بسواری ریل در موضعیکه کمپنی جهاز سازی مقام وارد شده و ملاحظه فرموده بعد در خانه عمومی که میزها و کرسیهای ضیافت در آن چیده و خوان الوان غذا گسترده بودند تشریف برده و با اکثر از اعاظم واجله که حاضر بزم دعوت گردیده بودند صرف طعام نمود بعد بآداب ورسوم فرنگستانی یکیک از مرد وزن از پیش روی شهزاده در حالیکه بر کرسی صحبنت نشسته بود عبور و تعظیم و کورنش کرده همی گذشتند تا که بزم دعوت ختم و از جای برخاستن شهزاده ختم (۲) گشت چنانچه بساعت ده و نیم تشریف فرمای منزل خویش گردید (۲) و بساعت ده و نیم از روز شنبه بیست و یکم ذیحجه برسومیکه جانجا رقم گشت بسواری کالسکۀ تشریف فرمای ایستگاه ختم استوار ریل شد و اعیان و بزرگان شهر تا ایستگاه مشایعتش کرده مراسم وداع ادا نمودند و شهزاده در ریل متمکن کردن کار گردیده چون قدری از ایستگاه دور شد بیست و یکضرب توپ وداع کشاد داده آمد و ریل را در موضع (نیوکاسل) و محکم کردن و واجب که یکی از قصبات انگلستانست توقف داده شهزاده پای فرود شدن از ریل بزمین نهاده و رؤ سای کردن کار قاطنین آنجا نامۀ تبريك پیش کشیده بخواندند و شهزاده لب بتحسین و آفرین حاضرین گشوده شرحی از ستایش برکسی اتحاد ووداد دولتین افغانستان وانگلیستان بمسمع حاضر آمدگان آن مجمع رسانید بعد در ریل نشسته بر طبق قراریکه دولت برای تماشای شهزاده داده بود بجهة مشاهدۀ آماج گاه اتواپ بزرك و كوچك كرد و در موضع موسوم (بسیلف) که توپخانها را در آنجا حاضر آورده و اقسام اتواپ جدید الاختراع با ادوات دیگر که چون توپ بکار میرود نهاده بودند از ریل فرود گشت و قدری پیاده طی مسافت نموده با خدمۀ رکاب وافسران انگلیسی وارد موضع هدف زدن اتواپ گشت و لجهت یمنت و یا لضرب توپ تبريك جهة تهنيت ورود شهزاده در مشق گاه کشاد دادند و شهزاده پس از مشاهۀ اتواپ بزرك و كوچك در خیمۀ خاصی که بفراز پشته افراخته بودند تشریف برده جالس کرسی احترام شد و توپچیان چیره دست دست بآلات آماج زدن در از کرده هدفهای دور و نزدیک را که برای توپهای بزرك و كوچك قرار داده بودند یکیک با گلوله توپ برچیدند و صنایع علمی و فنون هندسی توپخانها را بشهزاده نمودند و پس از نشانه زدن اتواپ شهزاده پای عزیمت بر ریل نهاده تشریف فرمای منزلگاه لاردامسترون که جای با نضارت و خوش آب و هوائیست گشت و آنجا را كريك سند میگویند و کوه پر درختيست و هر طرف آن چشمههای جاریست و دارای عمارات عالیه است و در تابستان سردترین بلاد انگلیست ن است و این لارد امسترون مالك کارخانه توپ سازی و صاحب مکنت و ثروت و اراضی و عقار زیاد بود و خودش از ضعف پیری نتوانست