{"book":"adl1214","page":94,"text":"نسخۀ سیوم عین الوقایع صفحۀ ۸۷\nدر سنۀ ۱۲۶۲ هجری (مطابق ۱۸۴۵ مسیحی) فتنه بزرگ ایران وقایع خراسان است\nبجهت اینکه الله‌يار خان آصف الدوله خال اعلیحضرت محمد شاه با مرحوم حاجی میرزا آقاسی عداوتی\nبهم رسانیده بود زیرا حاج میرزا آقاسی بدرجه صدارت دولت ایران بود و آصف الدوله صاحب اختیار\nو فرمانفرمای مملکت خراسان بود انچه سعی نمود که بلکه خود را بدرجه حاج میرزا آقاسی برساند نتوانست\nنظر بخیالات فاسده که در نظر داشت بخیال یاغیگری افتاد و حسن خان سالار پسر آصف الدوله که از مادر\nنبیره خاقان فتحلیشاه بود بخیال خودسری شده بحکمراین شعر را میخواند مرا عار آید ازین زندگی که سالار باشم کنم بندگی\nو بنا بر این خیالات در انجام او امر پادشاهی مماطله می کرد و وصلتی با جعفرقلیخان شادلو نمود و بهمن میرزا را بیسرکر\nحکمرانی نشانید وقتی جعفرقلیخان را بطهران احضار کردند او مانع رفتن مشارٌه الیه شد و حاضر نشدن جعفرقلیخان\nایلخانی مقصود سالار را ظاهر ساخت درهم مرحوم حاجی میرزا موسی خان متولیباشی که وفات یافت\nآصف الدوله بدون اجازه و امضای پادشاهی این منصب را دارا شده بحکم خطبه و سکه را بنام خود کردند\nو در فراهم نمودن استعداد جنگی اقدام نمودند و کوس یاغیگری زدند و سالار در خیال آن شد که از ایلات\nکردی گرفته بکلیات ببرد که برضد پادشاه ایران و موافق رای او همه اهالی قلمرو خراسان اقدام داشته باشند\nدیم در اینسال بواسطه اجلاس گفتگوی وقایع کربلا و محمره که بنا بود چهار وکیل دول اربعه در شهر ارزنة الروم آن مجلس را\nمنعقد نمایند و قراری در آن کار بدهند که بعد ها چنین حوادث سوانح نشود و میرزا تقیخان وزیرنظام ایرانی بجهته\nاین گفتگو با وکلاء دول ثلاشه دیگر در آن نقطه حاضر شده بودند بهمراه هر کدام جمعی از اجزاء پلیتیکی و نظامی دول\nمتبوعشان بود که باعث زحمت و حرارت اهالی آنجا شده بودند هجده مجلس بزرگ در آن شهر فراهم آمد\nبرای قطع و ختم این گفتگو اما آن مطلب بانجام نیافت اهالی ارزنة الروم متأذى شدند و قصد تفرق و درهمساختن\nآن جمعیت از شهر خود نمودند و چون سفیر ایران را مایه آن کار میدانستند بهانه و تهمتی که نسبت بیکی از ملازمان\nمیرزا تقیخان بسته بودند منزل او را احاطه نمودند و اسعد پاشا والی آن ولایت هم در باطن با عوام همراهی\nداشت لهذا اهالی کمال وقاحت را کرده یکدو نفری از ملازمان سفیر ایران کشته و چند تن را مجروح ساختند\nمیرزا تقیخان با وجود این گیر و دار که کمال خطر برای او بود بوقار میکذارنید تا بحری پاشا که منصب فریقی یعنی\nامیرتومانی داشت مضطرب شده از وخامت این عمل اندیشیده با افواج و توپخانه بدر سرای سفیر ایران\nآمده بزحمت تمام مردم را متفرق کرد و از سفیر ایران معذرت خواست و اسعد پاشا را از نتایج ناگوارتر\nاینکار و بدنامی دولت خبر داده نمود اسعد پاشا و قاضی و وکلاء دول انگلیس و روس و عثمانی بمعذرت خواهی\nسفیر ایران آمدند و بحری پاشا سفیر ایرانرا با همراهانش باردوی نظامی خود برد میرزا تقیخان خواست\nبتبریز مراجعت نماید سفراء و وکلاء دول مانع شدند و صورت خسارات وارده اجزاء سفارت ایران\nرا مصحوب چاپار باسلامبول فرستادند بیست و دو یوم بعد یوسف بیک یاور حرب که اجودان مخصوص پادشاه\nبا پانزده هزارتومان غرامت باسترضای سفیر ایران آمد و اسعد پاشا قدراً معزول شد و عارف پاشا\nحاجب","chars":2760,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1214/00094.jpg","first_page":1,"last_page":586,"title":"Kitāb-i baḥr al-favāʼid : kullīyāt-i Riyāz̤ī : fihrist-i davāzdah kitāb-i dīvān-i Riyāz̤ī, majmūʻah-ʼi kih ānhā mawsūm bi-kitāb-i mustaṭāb Baḥr al-favāʼid ast کتاب بحر الفوائد : کليات رياضى ؛ فهرست دوازده کتاب ديوان رياضى، مجموعۀ که آنها موسوم بکتاب مستطاب بحر الفوائد است","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1214/94","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1214/canvas/94","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1214/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1214_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}