{"book":"adl1214","page":79,"text":"نسخه تسنیم عین الوقایع صفحه ۷۲\nوفات مرحوم نایب السلطنه و ضبط حشمت سمنه و اقصا بقات کوه حوالی هرات گوشزد محمد میرزا (امین یکدست) گردید و با مرحوم قایم مقام حرکت نموده تبریز در آمدند اردو زدند و بسیرتات گرفته عازم سمت مشهد شدند\nو شاهزاده محمد میرزا قرار صلحی باقتضای وقت با کامران میرزا داده بنجف قلی خان کرد شادلو را بهرات گذاشته خود با اردوی\nمراجعت نمود و با ستلام مراجعت و دلیت جانو ار ارسکه حصار کوهسویه حرکت داده با میر اسدالله خان عرب حکمران قاینات\nسپردند (در سنه ۱۲۵۰ هجری) (مطابق ۱۸۳۴ مسیحی) در اینسال دوازدهم ماه صفر خاقان\nخلد آشیان فتحعلی شاه طاب ثراه شاهزاده معظم محمد میرزا را بولایت عهد منصوب داشتند و بالطلب از کثرت محبت\nدر پاس خدمات مرحوم نایب السلطنه عباسمیرزا خلایق باو اتفاق افتاد والا سوای حضرت نایب السلطنه اولاد ذکور\nخاقان مرحوم که در حد رشد و کمال بودند پنجاه نفر و شصت نفر هم صغیر بودند و اولاد اناث آن پادشاه جلیل جهل و ششفر بودند\nکه اسامی اناث و ذکورشان یکبیک نزد مؤلف ضبط است خلاصه بعد از اتمام جشن ولیعهدی شاهزاده محمد میرزا\nبا اردوی بزرگی روانه تبریز شد و اعلیحضرت خاقان فتحعلی شاه نیز مریض سخت شده در عصر پنجشنبه نوزدهم ماه جمادی الاخری بقصر سعادت\nاصفهان از ملحقات قایم مقام بآشقات و تسلیم ملت اسلام را بداغ فراق خود گرفتار فرمودند مدت عمر آن مرحوم ۶۸ سال\nو مدت سلطنت سی و هشت سال و پنجاه بود خداوند درجات آن پادشاه ذیجاه را که غایت متعالی فرماید که بیکی از\nمذهب دیوان و قبه مطهر حضرت سیدالشهدا علیه السلام که پنجاه هزار تومان مخارج شد و دیگر نصب ضریح نقره در آن حرم محترم که\nبیست هزار تومان صرف شده و بنای قبه و بارگاه حضرت عباس که چهل هزار تومان مصروف شده و پنج عدد قندیل طلا بوزن چهارده من\nبحرم محترم حضرت رضا علیه السلام فرستادند و دو ضریح نقره در بیست هزار تومان بر احرم مطهر حضرت عبدالعظیم و امام زاده سید\nابن امام موسیع و بنای قبه حضرت معصومه سلام الله علیها و صحن و درب مینا و ضریح آن مخدره و مدرسه و دارالشفای محصلین\nدر طهران که مخارج جمله اینها هم تقریبا صد هزار تومان شد و صحن جدید در مشهد که چهل هزار تومان مخارج شده و بذل شش هزار تومان\nصلای قصیده که مرحوم فتحعلی خان ملک الشعرا گفته بود و ادای قرض میرزا عبدالوهاب خان معتمد الدوله که سی هزار تومان بود\nو بخدا رفتار و کردار آن پادشاه به عموم ملت و همسایگان مملکت از راه نیکوئی بوده و با فتوت و مردی که مدت عمر خود را در سریر\nسلطنت گذرانید ما حصل وفات مرحوم خاقان در ایران جلوس شاهزاده علینقان بطهران است و جلوس شاهزاده حسنعلی\nمیرزا در فارس و از طهران شاهزاده علینقان که خود را عادلشاه لقب داد اردوی توپخانه مامور جنگ با محمد شاه نموده بآذربایجان\nفرستادند ولی حضرت شهریاری محمد شاه شب یکشنبه هفتم رجب در تبریز جلوس فرمودند و بعد تهیه اردو و اغذوقتی دیده عازم\nطهران شدند روز چهاردهم رجب از تبریز حرکت شان شد و در نوزدهم شعبان وارد دارالخلافه گردیدند و با تمام\nاعمام خود که در ایران علم سلطنت افراشته بودند فایق آمدند و تغییر و تبدیلهای زیاد و عزل و نزل فراوان در حکام\nکل و جزو قلمرو ایران رویداد بهر حال مرحوم محمد شاه مشغول نظم و ترتیب وضع یراق شدند و افغانان\nبدون زیادتی طرفی که از خارج آمدن آید باجلای این مملکت جنگ و جدال بسیار بین رعایای اطراف در کار بود خصوصا\nترکستان از یکه که امیر حا قندز و خان آباد با حکام سزپل و میمنه بهم افتاده خونریزیهای کردند و هم میرهای بربری\nبا مردم افغان اندری در توحی برای جزیی مطلبی صرف نزاع و جدال بودند ولات افغانستان آن قوه و قدرت\nرا نداشتند که آتش فتنه را با مر اکید خود بنشانند و یا رعایا با حکام انها اعتنایی نمایند و در اینسال اهالی یمین","chars":3167,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1214/00079.jpg","first_page":1,"last_page":586,"title":"Kitāb-i baḥr al-favāʼid : kullīyāt-i Riyāz̤ī : fihrist-i davāzdah kitāb-i dīvān-i Riyāz̤ī, majmūʻah-ʼi kih ānhā mawsūm bi-kitāb-i mustaṭāb Baḥr al-favāʼid ast کتاب بحر الفوائد : کليات رياضى ؛ فهرست دوازده کتاب ديوان رياضى، مجموعۀ که آنها موسوم بکتاب مستطاب بحر الفوائد است","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1214/79","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1214/canvas/79","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1214/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1214_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}