{"book":"adl1214","page":57,"text":"شماره ۲ ضیاء الملۃ صفحہ ۵۰\nزد و پایش از انصدمه سخت اکچه مرحوم پیر شیر علیخان خیلی مواظبت کرد که بقیاق او سستی بکار نبرند اما چون قسمت اینطور بود\nمولوی محمد صدیق نام از طایفه مطرب کابل که در آن زمان بجرائی دسلوک شرف و جرات مخصوص بخرج داده بود بتحریک مغرضین سستی بکار برده\nآن مایه افتخار بزرگان افغان ته را از پادر آورد و پیر شیر علیخان را متاسف نمود خداوند درجات آنمرحوم را عالی فرماید خلاصه\nیکی از کارهای ابی اداین است که شهر بلخ بعهد خلیفه ثانی مشهدی بنا نهاده شده بود که انجا و آخر آن با خود خلیفه مذکور منسوب است\nچون در این اوان که شهر بلخ قصبه باقی نمانده بود که درخورد قابل آن مسجد عالی باشد نایب محمد علم خان روزی با تمام عساکر سواره\nو پیاده ترکستان بعزم مشق در گردش د شکار از شهر مزار شریف آنجا رفته بعد از ادای نماز امر بخرابی آن مسجد نمود، واول دو آجر\nپخته را خودش برداشته دراسبش سوار شده و گفته این قسمت من است در پے تغیر بستان سخی شاه مردان میرم لشکریان هر کدام بقدرت\nاز آن آجر برداشته بشهر مزار آوردند و از آن آجرها تعمیر رقبه و ایوان و گنبد سطر شده است بمسجد که بنائی نیست آن مسجد خرابات\nبزاہد گر نیازی نیست زان مست شراب آمد هر چند آن مسجد یاد گار عهد میمون خلیفه ثانی بود و بخرابی او بعضی اهالی راضی نبودند اما چون\nجمعی در اویش و قلندران دوستی صفت غرفات مسجد مزبور را مسکن و محل اقامت خود قرار داده بودند و عوض عبادت کثافت\nزیاد می نمودند بانی و ساعی آن بنا که بهره و ثوابی از نکهدارد اعمال ساکنین نمیبردند کو یا مخصوصا نایب محمد علم خان امر بخرابی مسجد بور\nقدغن تعمیر بقعه پر نور امیر المؤمنین علی ح نمودند بیا شرافت میخانه را ببین زاہد کہ چون خراب شود خانه خدا گردد و بمناسبت اینمطلب مرحوم\nنا درت یکجهت عموی مؤلف شعری بنظم آورده بیادگار نوشته باز توران زمین منور شد کان یاقوت ولعل جوہر شد که برای ثبوت حق علی\nنقطه زبی عفریت بیقین شرط اثبات حق مکرر شد اصل بنیاد کا بیار رسول خادم پیر باد دیگر شد آجر مسجد زمان عمر بخراش عالیہ مکان حیدر شد\nآن تصنیفات آیاها\nاست مرحوم امیر عبد الرحمن خان هم که این بارگاه سخی شاه مردان را تحیه گاه و پناه امارت خود میدانست جزء دخل و تحفه بجهت زینت آن\nناشتر قا آستان مبارک نمود و بحصولدید مملکت افغان نشانه و جمیعت آن بار کار انسان و علامت دولته وملتی افغانیه آن قرار داد\nکہ شتره با آن کہ کنون نست مسکوکات و بیارق و صنایع ضبط و اوقع لازمه متداوله افغانستان است نیز امیر مرحوم قلعه مکه و قریه ده دادی بیکر سنگی\nشان مزار شریف سے محل توپها و لشکریان اسلو و قورخانه و ذخایر عالیه تاسیساتی که بهر کارتمای رشک کش دیلی نقاط اتفاق الله خرابی شهر\nگذاشته اند آن باند مزار روی ندهد علاوه بر این شهر بلاد دیگر برستان از بک تاشقرغان شبرغان سرپل آقچه شحقول اندخوی فومن\nانچه میمنہ قندوز و چند نقطه دیگر است که اینها هر کدام قلمر و خصوصی دالد و حکومت نشین است اما سپاه ورعیت آن بهتب و سخت\nقید تر از نفوس و پیر مایه\nو مکنت زیاد را اند و حکمرانی یکنفر از سرداران محترم و گنفر سپهسالار بر دویم و گذار است هر گاه بشرح انیصفی تما مفصل بیان می نمودم بابت طول کلام\nانچه خیانته\nاندخودی برای اطلاع اینقدر بس که اهالی آن نقاط همه غریب و دست دیش و هم ها از یک و خیر خواه یکدیگر و بعضی هم طبیعت با اهالی بخارا در رفت\nو آن جادان سمین از سایر ملت افغانستان داراترند اشیا مرفور آن مملکت پوست بره قره کل که آن نقطه ناحیه مخصوصی است در رگستان بیکه\nت در زمینه\nکه عهد مجد دو جب آن حتی اسب وقاطره کار دانه گله دار دو شیر به پوستهای بره گوسفند سایر ممالکاست و دیگر اسبها قده فینی خودب است و انچه در یک حدود\nجو بلخ سر حد ترکستان از گنجه که با در کره بخدیست و شیر و شینی تعبیر میکنند که او ما پرس محمد انه ترکستان میمانند بر که نفس دود گذران بیمارانده در بیج باره بپوشان\nو تجارت که شاید عموما کشاده و سموم مردم را سر بفیضه دست نداده می بیند کسی پرواز بازار زومی نماید و کار یا سند و آوند نیاز بایل شود و بخار کامل تر میبای\nو مزار و غرب ترکی مانی آن\nحله و محمو شهروشی ایی بهدان آنا صفحات در سلنه تغر بطریقه چشتیه و قادریه و نقشبندیه میباشند و آن مملکت خصوص نواحی مزار شریف موسم کل سرخی پیلید\nترکستان که فلودی از نان دار بسیار دارد که تمام آفاق منحصرب است و سفال موسم کل سرخ در چهل روز تمام است و پست در هم بجر اسبقت و تا ختران سیاحا\nعالم صنف عوض بودند که این\nدول را بحر سکه ند ند توانم حضور دارند","chars":3800,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1214/00057.jpg","first_page":1,"last_page":586,"title":"Kitāb-i baḥr al-favāʼid : kullīyāt-i Riyāz̤ī : fihrist-i davāzdah kitāb-i dīvān-i Riyāz̤ī, majmūʻah-ʼi kih ānhā mawsūm bi-kitāb-i mustaṭāb Baḥr al-favāʼid ast کتاب بحر الفوائد : کليات رياضى ؛ فهرست دوازده کتاب ديوان رياضى، مجموعۀ که آنها موسوم بکتاب مستطاب بحر الفوائد است","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1214/57","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1214/canvas/57","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1214/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1214_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}