{"book":"adl1214","page":552,"text":"نسخه ۱۴\nموقف آبو\nصفحه ۵۰\nدر مقابح مضایقه از جنگ وجدال نداشته کند ایکه قضای برجوی بیا و بینه شرفیون این خون و آشامیان بخونجان بیقصند\nو قهراً در بسیاری نقاط عالم کشور مسلمین باید پامال ستمگران و دل و دوچار انقلاب حوادث بشد علاوه بر آن اعتداد\nقصد طوفانی گردیده رشته عمر چندین هزار بنی نوع انسان که هما اعضا و جوارح یکدیگرند میگسلت و خونهای ناحق از هرقوت در جوش\nمیزند پس در عالم انسانیت این مطلب پر واضحست که تصفیه امر صلح بزودی در خوبی شد قالَ اللهُ تَعالیٰ وَلو دَفَعَت\nعَلَيهِم مِن اَقطارِها ثُمَّ سُئِلُوا الفِتنَةَ نَظمُ مُؤلِفٍ دَر خَتمِ كِتَاب وَ بَيَانِ حَال وَ پِيشِ اَمَدِ رُوزِگارِ خُود\nبقرب جوار شَهنشاه طوس\nغرض از حکایات شامون ورک\nنه تنها بود وصف تیغ وتبرک\nکه چون کرد هنگامه بین هنگ\nمؤلف بدان کرد با شرح حال\nکزین وقعه اشخاص صاحبوکمال\nبدانند قانون جنگ آوری\nسجرب بکار دیجنگ وری\nکه تدبیر مردان با هوشمند\nچسان میرساند بدشمن گزند\nدگر ملت مسلمین سربسر\nجنبنده اند از راه همت کمر\nبکوشند در ترک جهل و نفاق\nنمانند با یکدگر اتفاق\nنه سُنّیت و بدین آن فاست\nنه آن رافضی خواند اینا است\nزخارج ز راه شریعت شوند\nسراسر معیناً به بیعت شوند\nکه دین نبی را نباشد روا\nبا سلامیان بد بگرد و مال\nنومیدی در با حمیت شوند\nبهر ملک دارای عزت شوند\nبلی چون شود ملتی محترم\nزیستی وجودش نگردد بهم\nچو بدخواه بیند که در مسلمین\nبود اتفاقی بعهد متین\nکشد پای امید از ترک و تا[؟]\nبافغان وایران و روم و گیا\nمراکش بماند چنان پایدار\nکه زابل بَدَوران اسفندیار\nنگردد ز مسلم کسی پایمال\nبزیر سم اسب هر بدسگال\nچراغان شود کشور مسلمین\nزانوار روی بزرگان دین\nیهود و نصاری مسلمان شود\nصنم خانهٔ ها جمله ویران شود\nدر آیند بدین احمد تمام\nسراسر همه مردم خاص وعام\nنه شعر که افسانه دارم گوش\nکوشد مدتی صرف تران[؟] دروس\nتحقیق کردارشان روز و شب\nکشیدم بسی جور در رنج و تعب\nزژاپون نه راضی براجوال آن\nنه از روس پرسید کس حال آن\nتهی دست ماندم ز دنیا و دین\nنه آن حاصلم شد از ایشان باین\nبه بیهوده بگذشت عمرم تلف\nسراسر بَامید عزّ و شرف\nسخن گفتم از قصه روزگار\nکه ماند زمن در جهان یادگار\nبهرگوشه راندم بکیست قلم\nنترسیدم از دشمن بیش و کم\nز تاریخ کردارشان بسی\nبدست آمدم نسخه از هرکسی\nسرشتم زسررشته دارای حال\nکه ظاهر شود حیله ها ز مال[؟]\nز احوال هرملتی از ملل\nدگر حال هردولتی از دول\nرقم زد نی کلک من بیدرنگ\nبدستم قلم کرد کردار تیغ\nز تحقیق اوضاع شهر و دیار\nبگفتم بسی قصه افسانه وار\nبصد خون دل حال هرکشوری\nکه شد روزگار هدف تیلوری[؟]\nبیان کرده ام قصه‌های دراز\nزچین و فرنگ و عراق و حجاز\nدگر شرح امریکا دهان کروه\nسراسر مبین گشته بلفظ در[؟]\nز ایران و افغان و هندوستان\nنوشتم به نسخه‌ پس دستان\nغزلها با وصاف هر دلبری\nکه بودست مطلوب در سیمبری[؟]\nز حرف الف تا بیا گفته ام\nبسی در تناسقده ام سفته ام\nبستی سرودم زطبع ازل\nهزاران رباعی بهر آب و گل\nحکایت زهر ساحت بحر و بر\nبیان کرده ام جمله از خیر وشر\nبمزمیت داد سخن داده ام\nتو گوئی که مست از باده ام\nچو مغلوم از عشق تحقیق در این\nدلم مایل علم موسیقی بود\nشب هجرجویان بآرامگاه\nکشیدم ز دل بار چارگاه\nبما هور و بیدان و شُور و نوا\nهمایون شدم ثبت منصوب را\nبه دشت محبّت نهاد قدم\nکشیدم ز خیل مخالف ستم\nبطوریکه در زیر چرخ قوی\nبود شرح هر یک دوصد مثنوی\nنوا راست شد از دل اشکشان\nبزابل هدی رفت آهنگ من\nچو دیدم که این جمله مایات نیست\nسودای دل هیچک مایه نیست\nفراموش کردم زمان پیچ و تاب\nگشودم زبان سخن بیدنگ\nمصیبت","chars":2962,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1214/00552.jpg","first_page":1,"last_page":586,"title":"Kitāb-i baḥr al-favāʼid : kullīyāt-i Riyāz̤ī : fihrist-i davāzdah kitāb-i dīvān-i Riyāz̤ī, majmūʻah-ʼi kih ānhā mawsūm bi-kitāb-i mustaṭāb Baḥr al-favāʼid ast کتاب بحر الفوائد : کليات رياضى ؛ فهرست دوازده کتاب ديوان رياضى، مجموعۀ که آنها موسوم بکتاب مستطاب بحر الفوائد است","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1214/552","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1214/canvas/552","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1214/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1214_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}