{"book":"adl1214","page":54,"text":"صفحه 47\nضیاء المعرفه\nنسخه 1\nآورده اند که بسته اند و سه آب شده اضافه آب بندهای آن بیست رودخانه جاریست\nدویم ماندہ پنیر یگویند کہ قدری پنیر از شهدی از تقریر فروز با بهار شینید\nخدمت آنحضرت تقدیم شده بوده و در پہلو آب انداخته اند بقدرت حق سنگ شده برنگ پنیر و این بند کو چکتر از بند اول است کہ ہر کہ میرود بغار شنگر\nقدم در عرض و ہزار و دویست و پنجاه قدم در طول است\nآب بندی بندهای آن رشد میکند به بند یوم\nسوئیم را بندات چاهی است که اواز چشمه\nماران میبافند و افعی زیا\nمینامند در عرض ہزار و پانصد قدم در طول سه ہزار قدم بندهای کوہی کہ در عبو بند واقع است آب به بند چهارم میرسد و در تن با اشجاریز است درینجا دیده شد و ہم درین\nزیر این بنده چشمه است که او را چشمه شفا مینامند ہر کہ مریض باشد از آب آن چشمه بخورد شفا مییابد و بعضی امراض خوب است\nچہارم نقطه اسطوانی است کہ او را\nحوض شاه مینامند\nموسوم است به بند شہر کہ آنحضرت تقتیرا مر فرمودہ آن شد را ببند د سد آن هم سحر سنگی وچه کو ہی است که در پہلو آب انداخته شد در عرض ہزار و\nپانصد قدم در طول سه ہزار قدم اضافه آب انزوائی آن سرشار میکند به بند پنجم\nپنجم شهر به بند غلامان است در عرض\nبا سنگهای السی پیوسته\nطول و قمت بقدر بند چهارم است و از آنجهت بند غلامان گویند که زطرف شمس سه بند در بنجارو کا مشغول کا بودہ حضرت شیر انا اما\nدر سور این چند که بخر خضرو\nمرخص و آزاد فرموده ببندای مجاز هستند\nدر مقام بند های مدنعه انواع و اقسام ماهی دیده شده کرد آبہائے ہولناک در وسط ہر کیست که آب آن\nمشهور و سفر توالت بعضی\nمحل عبث کجا میرود و جریان فاصل آب این بند ها تقریباً پنجمه زروعه زراعتی افغانست این کمیت ہزار زروغ زرعتی متداولی ایران استان پیشتر میتوان بعق تقصیر دیدند\nنقط برج میشود و پر حواله طرف مشرق بسمت مغرب در دو تا سه فرسنگ میان دره عبوری نماید که دو طرفش کوہہا سر بفلک است و او رادره محض عقل را باید تقید به\nکجا مرتق بیایی عجایب از ایجاد\nبیندا میر مینامند درخت و اشجار میوه و طرف رودخانه ندا آن آب مشروب میشود وقتی از آن دره خارج شهر بیابان آب بمیان وی سیات اولیا قابل شد طور دیگر\nبخش آمد که انگشت می آید و بسیار مزارع این ناحیه به آن آب مشروب دحبت میشود در مقابل قلعه کشک او آب و دها نه بطرف شمال جریان\nمتصور نمیشود و همین دلیل\nدلیل بر شبه تمه مو لف\nدارد و سمت ترکستان از کشک میرود اما تا چهارده فرسنگ تمام در جزیره پرستان عبورا نیز دو خانه است و شیر بسار و رودخانه جات بر جمیع ناحیه عجایب خاله\nاطراف ہر چہ فاصل آب شده بدین رو د بزرگ ملحق میشود تا بنجا که ترکستان از یک حصه بند افغانستا می میرسد و در آن نقطه ہمہ جائے پیشته\nمیشود\nپہلو ان رو دخانہ بسته از هریکه بر از مزارع خود جدا میکنند و اول بند آن رو دخانہ بنجا کہ ترکستانی در نقطه بنخ آب است و امالی آن دارا ،\nیکیتران رو د خانه ان\nنه ہشت تنظمی میباشد و بعد از آن ہر پرسنگ یک بند بسته میشود و نہر ہنکئی از این رودخانه ها را در نقاط موسوم پیچه نهرتر کستان قسمت\nتوابع بلخ آب میباشد\nدر عذاب سر حد ہرات\nمیشود\nدرمیان انجزه ارا پرستان راه زار کونه بسطایع درام ارارات میند در حد با وی د ر ا ا ک ه ه برا پرستاری\nو نواحی سر حدات ترکستان کم بوده دوازده ہزار خا نوار از صحرانشینان پر جو جمع کرده او آورده اند بنواحی پرستان تقسیم نموده اند بر یکاری\nجاریست\nآنصفحات بہز ارخا نوار جای داده اند فیر نیز از غلام آزاد کرده حضرت امیرالمومنین علی علیه السلام پر در اطراف بند پر ساکن بوده آنها رایهم و اینها را با سلاح ع\nبزراره میگفت یعنی از جمع آن ہز ارنفر د اینها راہم کر آوردہ اند ہزاره الها گفتند اند از نجیبت موسوم بنہارہ شدند و چون ہر ہزار خانو ار شیایع\nندره می نج زبر حیات\nکہ رہی بطرف پر\nغلات کن اطراف بند شیشه ملی تماس بودند اینجا ہم بدان طریقه و عقیدہ در آمدہ اند اما در عهدها آن پسر شتر که ہز ارخا نوار از کل و داند و کین ازینها در\nہزار یعنی مقیم پرستان بعد المود بیاد نیس بهرات آورده اند از تیم نشینی و معاشرت با طوایف اسلام ستنی این صفحات ہمہ ذہب نے دارند زمین ولایت هرات و\nبسیاری در تیر ا این اینه در نواحی بارزم ران ہم سابقا مه متر شده ند ی نه هدایت یکون یا اند از جب ترانه از باباشین\nاتصال دارد و\nنفوس ما میداند از\n۵۰۰۰ هزار نفر ست ترکستان از بلخ ام البلاد کشش بابی است کہ ہزار ہا نو دونہ اولیا و انبیا در آن خاک مدفوسند مور شتر\nمشہورات نداره شیسته ها پانفر مفرد و این شهر حالی مخروبه شده سکنه بسیار ندارد و متجاوز از سه خانوار بنود بسم در یکمحله آن باقیت آما در طرف مفصل آن بزودی\nآن شهریست موسوم بمدار شریف که اهالی آنجارا محل مدفن سخی شاه مردان میدانند یعنی معتقدند که حضرت کی علیہ سلم در اینجا\nثبت و ضبط است\nمدفون است شہدا از به مهنا وکائل امالی بحضر نیست که اعجار نایان در بقعه مطهرش بظهور میرسد و بیشتر عاجزان شفای کور و مشل و پیکا\nامراض","chars":4126,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1214/00054.jpg","first_page":1,"last_page":586,"title":"Kitāb-i baḥr al-favāʼid : kullīyāt-i Riyāz̤ī : fihrist-i davāzdah kitāb-i dīvān-i Riyāz̤ī, majmūʻah-ʼi kih ānhā mawsūm bi-kitāb-i mustaṭāb Baḥr al-favāʼid ast کتاب بحر الفوائد : کليات رياضى ؛ فهرست دوازده کتاب ديوان رياضى، مجموعۀ که آنها موسوم بکتاب مستطاب بحر الفوائد است","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1214/54","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1214/canvas/54","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1214/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1214_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}