{"book":"adl1214","page":488,"text":"سراج الاخبار\nصفحه ۴\nنمره ۱۲\n\nدارای کتاب منزل است در طرف شدن پاپها با ایشان مشترک دویم رعایت دوستی دولت همسایه که این هردو ملاحظه\nاز ایرانیان و شوم اصلامیان در باره رُوسیان باید باشد ورئیس روحانی آن مجلس هم که ذکر شد از راه عقلا\nو انصاف تصدیق منطق و دلایل مولف فرمود چون آن باز اغلب اهالی مجلس مخالفت راضی ببیان دلایل نبودند\nدر اقوال مدعیان دولت روس نبودند در این نسبت بتحریک نصایح مشفقانه و تخلف از وصایای پطر کبیر\nدر معرفی پطر کبیر) آن سلطان اعظم روس اسمش پطر کبیر سپس میخائیل و نامش پطرس است که در ۱۶۷۲ مسیحی\nتولد یافت و سال ۱۶۸۲ میلادی باریکه امپراطوری جلوس نمود و در ۱۷۲۵ وفات یافت که ۵۳ مرحله\nزندگانی را طی کرده بود و با آن عُمر قلیل زحمات فوق العاده در تعمیر مملکت و ترقی حال ملت روس کشید اثر او بسپسی کمال\nمیخائیل رومانوف این مطران روستوفلا یک است که رستورا در روسیه سطوت و نفوذ واقعدار بسیاری بود تا در آن\nزمان شخصی (بوریس) نام خروج کرده غصب کرسی مملکت و سریر سلطنت را نمود و بر اهالی روسیه حکمرانمرد و دو\nرستورا مدتی در حبس داشت تا پس از چندی که خود وزوجه بوریس بلباس رهبانی در آمدند و (دمیتریوس) نامی\nبپادشاهی رسید آنوقت رستور را از حبس برآورد واو را بسفارت مملکت (پلونیا) فرستاد و در آنجا مجدداً\nاو را حبس کردند با نجنت اغتشاش عظیمی در روسیه رخ داد و اهالی برضد پادشاه ایستادند و فتنه و انقلاب بود تا عقلاء\nاهالی در ۱۶۱۳ مسیحی (میخائیل رومانوف) را بقیصری انتخاب کردند چون میخائیل بسلطنت نشست سعی کاملی مبذول\nداشت تا والدش را بمنصب (بطریقی) به ممالک روسیا گماشت و آن ایام در حقیقت باطن حکمرانی با رستورا بود\nو در ظاهر میخائیل قیصر تا در ۱۶۴۰ مسیحی وفات نمود و از او اولادی باقی بود (میخائیلوفتش) بسن شانزده سالگی و این\nوالد پطرز اکبر است که پطر کبیر باشد و سپس میخائیل در اصلاح امور مملکتی وقتی فوق العاده در حالتی که اضطرابات داخلی\nمملکت و فتنه اهل فتن و مناقشات ملت زاید از حد بود میخائیل اصلاح و تعمیر و دخول صناعت اقمشه را اوجب همة\nچیز می دانست و همچنین صنایع دیگر تا انکه در سال ۱۶۷۰ مسیحی وفات یافت و میخائیل دو زن گرفته بود از زن اول\nدو پسر و از زن ثانی شش دختر و یک پسر داشت که پطرس اکبر باشد پطرس که پسر قیصر سپس میخائیل مذکور است\nدر سال ۱۶۷۲ تولد یافت و در وقت وفات پدر پنجساله بود برادر بزرگش بجای پدر بر تخت قیصر نشست که نامش\n(فیه ور) ولی بسیار ضعیف العزم بود و لیاقت حکمرانی نداشت کذالک برادر دیگر او در ضعف عقل او بود و بغایت\nمبتلا بمرضی گردید آنوقت مملکت را بپطرس سپرده پطرس در آن حال بستن ده سالگی رسید و با آن صغر سن کمال تسلط\nواقعۀ او را بهم رسانید و بنظم مملکت پرداخت القصة قوانین دولت و ملت روس اظهر من الشمس ولازم بیان نیست\nفقط محض اطلاع مطالعه کنندگان نگاشته میشود که ایندولت بواسطه فواید معادن و کرایه راه های آهن و جهازات\nبحریه و حاصل زراعت پپایان مملکت خود دارای ثروت و مکنت زیاد شده آماده و با استعداد تراز هر یک دول روی\nزمین بود چون ذخایر بحریه و آذوقه قشونی و قورخانه و اسلحه که فراهم داشت کفایت پنجسال جنگ لاینقطع سپاه او را\nمی نمود اگرچه روزنامه جات تپبانه انگلیس کلیه سپاهان روس را قریب بششصد هزار می نوشتند اما بعد از شکریایی خطائی\nایندولت در اواخر ۱۹۰۳ و اوایل ۱۹۰۴ مسیحی که نزدیک بوقوع محاربه شرق اقصی بود تمامت قشون موجوده سیه\nممالک داخله و خارجه و سرحدات اروپا و آسیای متصرفی روس با عساکر بحری قریب چهار کرور بشمار می آمد که یک کرور\nمسلح","chars":2983,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1214/00488.jpg","first_page":1,"last_page":586,"title":"Kitāb-i baḥr al-favāʼid : kullīyāt-i Riyāz̤ī : fihrist-i davāzdah kitāb-i dīvān-i Riyāz̤ī, majmūʻah-ʼi kih ānhā mawsūm bi-kitāb-i mustaṭāb Baḥr al-favāʼid ast کتاب بحر الفوائد : کليات رياضى ؛ فهرست دوازده کتاب ديوان رياضى، مجموعۀ که آنها موسوم بکتاب مستطاب بحر الفوائد است","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1214/488","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1214/canvas/488","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1214/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1214_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}