{"book":"adl1214","page":484,"text":"روژاپنو \nنسخه ۱۲ روسن صفحه ۴۷۷\nاول کاریکه کرد چند نفر عقلاء اروپائی را دستورالعمل تعلیم سپاه داد وقشونی منظم ومسلح ساخت عبارت از\nپنجاه هزار سوار، و پیاده وتوپچی پس ازآن دید که سپاهیان استرلیج بکار سلطنت نمیخورند سی هزار نفر هم از\nآنها داخل صنف نظام نمود آنوقت بقوهٔ حربیه در تنظیمات مملکتی پرداخت و بزرگان خودسر واهالی پراکنده ای دورو\nنزدیک را ببا دن مالیات ورعیتی مجبور ساخت و بناهای چند از معبد و بلاد و بنادر گذاشت که بهر یک بنام نامی آن\nپادشاه اکنون موسوم است آنوقت بترتیب رعیت و کشورستانی و وسعت مملکت کوشید وبطوری اقتدار\nوتدابیر خود را بداءنظار جلوه داد که عموم دول اروپا با وپیروی کرده از آن قواعد بترتیبات وتنظیمات لشکری و\nکشوری خود پرداختند و یکی از تدابیر بطیر کبیر این بود که پس از جنگهای نمایان چند وساله با شارل دوازدهم پادشاه\nرومانی و فسادی عمده سپاهش مقتول وما بقی متفرق شدند وتوپخانه و استعداد وی در اردوی بطر باقی ماند\nو تماماً بتصرف شارل در آمد و خود بطر با چند سواری بروسیه برگشت و باندک زمانی از ناقوسها دژنگ کلیسیا ها\nبدفع دشمن چندین لوله توپ آماده نمود اهالی که آن استعداد ومجاهده را دیدند مایل بهمراهی بطر شده چندین هزار\nنفر باطراف او گرد آمده سایر اسباب لوازم و تنخواه مصارف را فراهم نموده با مساعدت بچنگ شارل فرستد واو را\nشکست داده دولت خود را مستقل و مقتدر داشتند و از این قبیل فتوحات ابواب کار و تدابیر و دوراندیشی بطر\nزیاد است که بهرکدام شرح مفصلی دارد و از راه عدالت چند انجمن ترتیب داد که در همایالت مردمان بزرگ و دانما\nکارآزموده و کهن سال حاضر شده ترتیبات دولتی ومملکتی را رسیدگی نمایند و انچه صلاح حال اهالی و خیر سلطنت با\nعنوان نموده بپادشاه عمده اطلاع دهند پس در تبن انجمن را (سناتم) نامیدند که خلاصه تمام انجمن‌ها\nبآنجا روزنامه شود و بشخص سلطان رسیدگی نماید و بدآن رویه اعلیحضرت امپراطور حالیه نیز رفتار کرده از صلاح\nرؤسای ملت خارج نبوده اینهمه از بصیرت و اگاهی بطر کبیر بوده است چنانچه نزدیک بوفات خود وصایاء\nنصایح چندی بیادگار گفته و در صفحه روزگار نوشته اند که در حقیقت تمام آن وصایا از روی فراست و درایت و مآل\nاندیشی بوده وبست وصا حبان وصایا را باید جزو مردان بزرگ و کاملین عالم شمرد ومنظور او را دانست که تا چه\nاندازه بملت بخیر بوده (تفصیل نصایح و وصایای خمسه پطیرکبیر) از جمله عمده امنیتی که بملت وسلاطین\nروس دستورالعمل داده و مؤلف بزحمت تحصیل وترجمه کرده اوّل باید بازماندگان خانواده سلطنت و دولت\nروس باملت خود برافت و مهربانی رفتار نمایند ورضای خاطر آنها را بخواهند و در حفظ حقوق ورعایت حال احاد وافرا\nملت خود اقدامات وافیه بعمل آورند که بهنگام مجادله و محاربه با غیری رعیت داخل بر خلاف سلطان خود نباشند و\nبمقهوری خصم سمرایی نمایند (دویم) دارنده کان روس ابواب تجارت و آمد و شد خود را بتمام اهالی اقالیم سبعه\nبگشایند وبا عموم ملل ودول عالم مربوط ورایگان باشند ومعاملات خود را جاری دارند (سیُّم) شتابنده گان روس\nبا تصال ونزدیکی راه‌های بری وبحری ممالک داخله وخارجه خود بشتابند وبهر وسیله از وسایل که مقتضی دانند در بلاد\nقراء دور و نزدیک خود تدارک شت بندی ومملکت در امور لشکری وکشوری نمایند و تهیه همنوع استعداد و تدابیر را\nدر زودرسیدن امداد از این محل بآن محل بکار برند که لدی الحاجه از هر گونه لوازم خبرساز وچاره ساز باشند.\n(چهارم) نماینده گان روس باملت قوی شوکت اسلام و صاحبان طریقه محمدی در همیشه درکینه نورزند و محاربه کنند\nشمشیر","chars":2974,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1214/00484.jpg","first_page":1,"last_page":586,"title":"Kitāb-i baḥr al-favāʼid : kullīyāt-i Riyāz̤ī : fihrist-i davāzdah kitāb-i dīvān-i Riyāz̤ī, majmūʻah-ʼi kih ānhā mawsūm bi-kitāb-i mustaṭāb Baḥr al-favāʼid ast کتاب بحر الفوائد : کليات رياضى ؛ فهرست دوازده کتاب ديوان رياضى، مجموعۀ که آنها موسوم بکتاب مستطاب بحر الفوائد است","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1214/484","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1214/canvas/484","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1214/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1214_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}