{"book":"adl1214","page":474,"text":"نسخہ ١٣\nخاتمہ ژاپون\nصفحہ ۴٢\nدیگرش (هاکو داده) و (نی ایگادا) و (ساکنین) و (سیویسگی) و بما شهر دیگر که هر کدام از ۴ هزار الی صد هزر جمعیت سکنه آنست قاصورین طایفه ژاپون یسوانیون و لقب امین امان دریای معروف چین است جزاير جزیره ژاپون (یزو) و (نیون) و (سیفوکو) و کیوسیو است که ذکر شد و نیز جزیره بزرگ فرموز که در سنه ١٨ هجری از جزو صنیع چین عنفا موضوع شده و داخل متصرفات و فلمر و ژاپون است که کلیه ملحقات مملکت ژاپون با جزیره فرموز قبل از وقوع جنگ با روس قطعت صدیده چهار صد و چهل هزار کیلومتر مربع مساحت داشت (شرح شواطی داخله ژاپون) ٢٧ هزار کیلومتر مربع است که ١٥ کیلومتر ان در چهار جزایر وسطی کبری محسوب است و سابر شواطی مقطعه برای امور تجارتیست و خلیج های متعدده و جاها عمیق بسیار دارد و نهرهای آنجا نظر بتنکی اراضی و کوهسار چندان طولی ندارد مگر انهار شینا تو و تیا فا در جزایر هند که طول آب ششصد و پنجاه کیلومتر مربع میرسد و در نهر (تو نیچاقا) طول آب ٣٠٠ کیلومتر میشود (شرح جبال مملکت ژاپون کوهسار کشور ژاپون زیاد و اغلب آتش فشان و بجا سواحل اراضی سنگستان بلم یزرع بدارند هر یک از ان جبال تا چندین مسافت است و علاوه بر آن کوههای آتشفشان که چندان مرتفع نیست جبال می دیگر داراست که بعضی بارتفاع ٣٠٠٠ متر و دائما برف در آنها موجود است و مشهور ترین جبال ژاپون جبال ثلاثه (فوزیاما) (سیرویا ما) (ایتانز میا) و خیا قل انگرا و حرارت تابستان در آن کشور به بیست شش درجه میرسد فصل دویم در بیان اوضاع مملکتی ژاپون نخستین بندری که در سر راه مسافرین آسیا وارو پا از آن دولت است (ناگا ستاگی) مینامند و بعد نقاط جزیره (کیوسیو) وسیكولف دیزو و جزیره (نیقزون) و نقاط و بنادر متعدده خوش آب و هوا با چند شهر که همه با صفا و سبز و خرم ورشک گلستان ارم است و اراضی بلم یزرع ندارند و انواع گلهای خودروی طلا و نقره و بنفش و زرد در گل جایی معطر میخندیده و گیا فراوان در آن جزایر و بیادر است بخصوص در فصل بها و که اگر شیراز بود سعدی علیه الرحمه میگفت خوشا تفرج نوروز خاصه در ژاپون که میگند دل مرد مسافر از وطنش و اگر کابل بود بر آئینه عراقی میگفتند گل ژاپون با دور شیراز رنگین میشود زلف در ایران کمر در هند پر چین میشود القصه ممالک و جزایر ژاپون از حیث آب و هوا و فواید ارضی و ثمر مرغوب و ممتاز است و در سواحل و جنب بلاد و جزایر آن آب دریا اغلب اوقات ساکن و صاف و امواج و تلاطم وطوفان بندرت است اما زلزله و زمین لرزه در بسیاری مبانی و اماکن از کثرت کوههای آتش فشان روی داده و میدهد که اهالی همه از آن بیم خانه های کوتاه و ساده دارند چون در سنه مسیحی قریب هفتصد دفعه زلزله رخ داد و در یکی از زلازل عظیمه شهر (اساكو) بالتمام خراب شد که متجاوز از ده کرور جمعیت سکنه و غیره در آن واقعه تلف گردید و چند نقطه دیگر هم ویران شده بشرح مفصلی و نیز در سنه رصد خانه شهر توکیو ساختند که ٢٠ هزار نفر سکنه داشت و در سنه بواسطه زلزله دریائی شهر (یونیه) آن رصدخانه توكيو خراب شد لذا منازل كثر اغامرا دیواری از گل با اطراف نیست مگر اعیانه که از مقوا با تخته نازک الا چیقی ساخته محیط خود قرار داده اند هر وقت بخواهند تا کرده با بر میدارند و دیوار اطاقهای عموم از کاغذ و پارچه های مخصوص دیگر نباشده اسباب تجتلی که در آسیا و اروپا متداول است ندارند و فرش انها حصیر بعضی پارچهای ولایتی است و خانه های فقرا در آن مملکت اغلب از نی و اشیاء مصنوعی ساخته میشود اما در بعضی نقاط میعاد بنیانهای شهری بطوری بکار میبرند که در موقع زلزله با سهولت تمام متحرک برجا نیاست و اطراف منازل و اطاقها را بگلهای رنگارنگ زینت میدهند و زراعت آن مملکت بقوه انسانیت چون گاو و اسب و اشتر و گوسفند و حیوانات که شرح انرا مؤلف در کتاب عمین الوقایع مسطول بیان داشتہ","chars":3183,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1214/00474.jpg","first_page":1,"last_page":586,"title":"Kitāb-i baḥr al-favāʼid : kullīyāt-i Riyāz̤ī : fihrist-i davāzdah kitāb-i dīvān-i Riyāz̤ī, majmūʻah-ʼi kih ānhā mawsūm bi-kitāb-i mustaṭāb Baḥr al-favāʼid ast کتاب بحر الفوائد : کليات رياضى ؛ فهرست دوازده کتاب ديوان رياضى، مجموعۀ که آنها موسوم بکتاب مستطاب بحر الفوائد است","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1214/474","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1214/canvas/474","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1214/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1214_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}