{"book":"adl1214","page":473,"text":"نسخه ۱۲ \nخاتمه \nصفحه ۴۶۶ \nمال اندیشی مطبوع است صفت ۴ بوالهوسی را عیب میدانند (۵) نخوت و تکبر را کنار گذارده‌اند (۶) حمیت و غیرت را پیش کرده‌اند (۷) عموماً سلطان کشور خود را واجب‌الاطاعه دانسته احکام عالیه و مہر نفاذ اوامر را بر روی خود مجسم می‌بینند (۸) گذران آن‌ها بعُسرت و قناعت است (۹) راحت طلب نیستند (۱۰) بر شادت و شجاعت ممتازند (۱۱) بغیر ملت و خارج مذهب خود مربوط نمی‌شوند (۱۲) بیکار ماندن و بیکار بودن را خلاف انسانیت دانسته همواره بکار خیر ملت و شغل آبادی مملکت خود مشغولند نخستین خصلت آن‌ها مردم داری و مروت و رحم و انصاف و مهر پرور حق یکدیگر است که بافلاس و پریشانی نوع و صدمه هم کیشان خود ابداً راضی نمیشوند و باتلاف مال و جان برادران دینی برای یکدیگر شریکند خصلت ثانی بتبعیت صغار بر کبار و اطاعت رعیت به بزرگان ملت و رجال دولت و منظور حرمت و امداد و انجام رای روسای روحانی دوستان طایفه است بدیهی است هر ملتی که دارای این همه صفات حمیده و خصال پسندیده باشد در اندک زمانی میتواند رایت اقتدار و لوای افتخاری در تمام نقاط عالم بهتر از ژاپونیان برافرازد و شوکت و قدرت ملت و دولت خود را در روزگار علم سازد و از راستی و صفا خود را محترم و پشت خصم را بخم نماید خصوص ملت و دولت کافه اسلامیان که روسا و سلاطین و خلفاء هر عهد و اوان را بمریک باید مخصوص در فتح و نصرت از جانب اکملی است مفاد کریمه وَلَقَدْ كَتَبْنَا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُهَا عِبَادِيَ الصَّالِحُونَ مؤید پشتاء : پس این خصال و صفات ژاپونیان قابل توجه عموم اسلامیانست که باید هر یک فرد فرد دارا شوند و پیش نهاد خود قرار دهند چون خداوند درباره بندگان مسلم خود میفرماید وَلَقَدِ اخْتَرْنَاهُمْ عَلَى عِلْمٍ عَلَى الْعَالَمِينَ\nفصل دوّم در بیان جغرافیای مملکتی ژاپون تمام مملکت ژاپون عبارت از جزایر متعدده است که قریب بسه هزار میباشند بقطه میرسد بر سه کل قوسی محرف تشکیل یافته که مدود آن از طرف شمال شرقی بجزیره کوره وثانیاً از وسط جزایر هفتم آنها که از انهم جزایر (یزو) محسوب است واغلب انها قابل گنجایش رسم در نقشه جغرافیا نبوده و نمیشد اسامی و مدیت هریک مختصراً بلوح خود ژاپونیان است لاغیر مشهورتر و بزرگترین جزایر آن اوّل جزیره (یزو) که ۷۷۸۰۰ کیلو متر مربع دائره دارد که ۲۲۳۰۱ کیلومتر مربع است دوّم جزیره آن کشور محسوب میشود (سوم) جزیره نیقون ۲۱۳۱۰۰ کیلومتر مربع چهارم جزیره (سیکوکن) ۱۷۷۰۰ کیلومتر مربع پنجم جزیره (کیوسیو) ۳۵۵۰۰ کیلومتر مربع (۶) در جنوب غربی آن مملکت جزایر سیلوه ریوکیو و جزیره فرموز ۳۸۸۰۰ کیلومتر مربع است و مساحت تمام خاک کشور سابقه ژاپون ۴۱۷۳۱۲ کیلو متر مربع است که بسیاری نقاط آن از اثر سرمای قطب سرد و بعضی انحایش از تابش خورشید بحرارت و برقی باعتدال گذرد بارندگی زیاد و بادها سخت در اغلب نقاط آن زمستان و تابستان میشود قسمی که قرص خورشید را دو هفته از ابر و غبار پوشیده ماند و در ممالک جنوبی ژاپون سکنه بیشتر میباشند چنانچه موافق حساب در هر کیلو متر ۱۱۳ نفر زندگانی میکنند و قیمت اراضی و املاک در آن ممالک خیلی گرانست و تمام آن مملکت به ۷۲ ایالت منقسم و شهر (توکیو) پای تخت آن دولت است که یک میلیون و ۳۳۳ هزار و ۶۵۴ نفر سکنه دارد و دیگر شهر کیوتو پای تخت سابق ژاپون است دارای ۳۳۲۳۳۰ نفر جمعیت بعد از آن (ناگاساکی) که سکان آن ۷۳۵۵۰ نفرند و شهر (کوبها) ۱۹۴۵۹ نفر (یوکوھاما) ۱۸۸ هزار و پانصد نفر جمعیت است و شهر (اوساکا) ۴۵۳۵۰۰ نفر داراست و (کاناذاوا) ۸۲۳۳۰ نفر و شهر (ھیروشیما) ۱۱۳۹۳۷ نفر و شهر (طاینان) ۵۰۰۰۰ م نفر بوده اند و حال در ازدیادند و (تاسوری) دو کرور جمعیت و چند شهر دیگر","chars":3105,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1214/00473.jpg","first_page":1,"last_page":586,"title":"Kitāb-i baḥr al-favāʼid : kullīyāt-i Riyāz̤ī : fihrist-i davāzdah kitāb-i dīvān-i Riyāz̤ī, majmūʻah-ʼi kih ānhā mawsūm bi-kitāb-i mustaṭāb Baḥr al-favāʼid ast کتاب بحر الفوائد : کليات رياضى ؛ فهرست دوازده کتاب ديوان رياضى، مجموعۀ که آنها موسوم بکتاب مستطاب بحر الفوائد است","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1214/473","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1214/canvas/473","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1214/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1214_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}