{"book":"adl1214","page":466,"text":"نسخة پریشان صفحه ۴۵۸\nمطلب چ از وجه دیباچه آن و ارزوی مؤلف چون می‌بینیم و بجز ارزوی خود برسم از و بیاد خداوند توفیق دهنده و بتصدیق کامل مؤلف عطا بفرماید شغل علمای اسلام\nقدمای اسلام و سایر بهترین ایام شوم و بعضی شهامت عالیه که مقدور بسلطنت میبوده بکف است موقوف و متروک ندیم ندانم یزدان پاکخواسته ام که بدان فیض عظمی\nشوم نمیدانم انشاالله توفیق رفیق خواهد شد یا خیر (ثانیاً) مایم ندیم سلطان عظمی باشم که خدا پرستی پسندد و خراج گوئی نخواهد تا عیوب خویش از قانون عدالت\nبمعرض حضور نماید شرع اسلام قانونا حکومت بسلطنت موافق فابمزه رسوم عدل کما را پیشه کرده هرسم خدا پرستی برا منسوخ سازم (ثالثا) سزاوار سزاوار انام مبیداد\nکه قانون مملکت آور بر ابناء ملت استراحت طلب مرعی قرار دهم (رابعا) امانت داران شهری با ضیایی فرانه و اور در ارا (سادسا) مستقلاً اعلام که وابستگان ملت مرتبه ندید\nسابقا بجز دلسوزا براه نیاز توجهان مواهبیت بدم نخرسندم خود را رقا برسم نوکری بخش قیام واقدام نمایم و مگذارد چاره کلایتی بسینم نرسد (ثمانیاً) دخل زیاده از قرا\nپیر نود برم و شور عشقی برسم تقوی وقایه پند وری از اندیشه کوناگ خطابی به پین عالی همتی ای آفتاب دبهت ملک طوس وی زیر نخش خسرو ایران آبنوس\nپشت سپهر زیر تعظیم خم گشت خم گشته با نذار ادب هر ناقوس ناقوس پر از گلی بکلک شکست مر خواست ندانم مرعیت عکوس مروس بستان تو بحر معائشه\nما با انمالک درک تو سر در رس ای قبله کعبه ملت تو بر دلم در یافت معنی تو که دستم مجوس مکیبکا شعار تو در اشاره رفت با تیر تو ساخته کار این مملکت درکوس\nگرا انگلیش همتنی کند دراز انده بجد ماندن چون خرس شاهان تمام رعیت ببرابر چون دو غزاله برست سپوس شانان عبارند ازله اقتدار\nکینه بر آستان تو از بنده مریوس از پر تو جمال تو بشکفت آفتاب در خلقت تو در رو دکل مجوس از مکنت قومی تو اند در زمان نقصان باکمال خطا طوبی منقوس\nمنظوری خانم در شما عالم اند باشند کر چه بستم و کافر ومجوس مارا کنون کلبه نقص کورست حاجت مه دیا تو در کثرت فروس در بحر فیض عالم در خرند و دوپ\nکبر و یهود و مشرک و نصرانی بی رخصت و خرزہ آفاق تا آبد مر تخت سلطنت تواند کند؟ چون ماہِ امیده ظفر در شام دوری ز در که تو چہ حاصل بجر فسوس\nرحمی بحال زار بيا چنی که ناله‌ام پامال دشمنان در باد مجوس نصیحت بان لحجاجی ضیاع البلد بازاری هستم از فضل الهی تا نکردم پامال هر چرخ آبنوسی\nبستگان شدم مشهور آفاق از صیت ام بیزاری از این کار نام میبود و شرک و آب جوی خام گر چه باشد نای مرغی در مقام نه نقصانی در دارم نه در ایران تمام\nنه خوف از انگلیس نه از مسکو کلب بادا ام شهرخزمان از آستان حضرت بایرام نام و در پناه آن شهنشاهم که هر روز میر و در جمع از ایوان منش نارس\nدشمنان خویش را خواهم بلاک همچنان کز ناوک پیکان مجوس جمد از من کینه دیرینه دارند یارب خواهد ایلم را مستأصله و ارند از با شانزیم بلا در جان در بخوری\nدل پر از سوز غم عالم همی دارم از صدای خویشتن خواهم که در چاک و خون گشته و مجروح جنیب ای امیر آبانی تو قصیه باشن ام شام نقصانی ببر و سوز وصل عرس\nتمت الکتاب محمد محمد حسین چرخی بے قصور یوم الاور بے ٣ ٤ ٢\nنسخه بسم الله الرحمن الرحیم (کتاب اوضاع البلاد) و به نستعین\nسراپاس یزدان در دهی که حیران سرآمد شهر بلخ بامی\nپای تخت مشرق کشور آسیا شهر کین است که در ہوا یعین و محل سلاطین چین شیئی تا مرکب از دو شهر یکی موسوم بشهر (تاتار) و دیگری مسمی بشهر چینی ها شهر تا تار محلی\nو محوطها دارد دولتی و عمارات سلطنتی واقع شده محمد حسن قرمزی از پیز آسمان دارد و شهر چین مربع مستطیل و شش شش و عرش میل که بر هر میل بهر حرس خندقین شہر\nزیادتر در دار اعامه دارد لیکن تا هرسه رکین تقریباً دو بیست جهان مربع در شیبا مه میل در تفاع حصار تاریخ پیدایش اشیاء بی بهترین پایه ارتفاع و در سویا ضخامت دارد\nو سفارنگها و داتا دو کان الشیاء سپاه شته عجیبیته یکن متجاوز از هشتاد چهار هزار خواست و تمدن مسلم بشمار در آویزان برآورند شهر کشمیرا ی کابل از اقرار و تابعیت بیتا است\nکه شارع کابل تبعیت کشمیر مملکت خوش آبد ہوا د ہنی حاجیست مالیاتی بیشتر یکصد و شتا لک روپیه قباله تبعیت همدان و شیبا هفت دوره که دیی نمدی سوار سیاره آمصار رسیده\nکابل شهرش خینه المعروف بیان دارد و شکی بهیم با دارد و دره کوپری کابل چاره که کاک باغ وصی هست به خونشان آن در بهای پیشانی که بعمارات و بزرگی ای طلاق\nاضافه کابل که هما بل بلا تفصيل قبا در شهردارند متونه که تشیع دارد اقاطیبان یعنین محمود خواجہ عبد الله مصری ذکوت کرده اند در شهر ایالته از وجه تحصین نمانت و شور در ان تفیق\nدر شبان دانه بزرگے آباد و سبزه داسه جلال آباد آن بلمه نام مشهد مقدس رضوی ها شهرینک ساله ملی برین اش مه پد در اقرب مشه و نیز در اسیب کشید اگر نفوس پرده اند\nآبر و آن معمول می بود از برای ما فدسطه و یعنے غرب طویل یعنے روشن میشه رسوم بداینولایت چند فقراست اولا در ضمه برغ الا برا بل قلبی طرسطہ کہ نا شاره دمعفورا\nدر عداستنش مجلس میلہ میعاند یعنی از بعضی دانان قسم دیگر جره نموده استبان طلق اندی خرو مین حفیف اسلام فراهم شده خوابت فقرات و اقرا دوسته بکنید این شمر در اوقه\nکه تا در مو جیت استرنیت دوم نزدیکی صلح شهر سوم اقاین یهودیان تمام در وجه کد رها آبانائی که بمرضیه العث دارند عامله خوش آب ہوا د عمارات قصرات شیکها شهره او نیز دارای","chars":4500,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1214/00466.jpg","first_page":1,"last_page":586,"title":"Kitāb-i baḥr al-favāʼid : kullīyāt-i Riyāz̤ī : fihrist-i davāzdah kitāb-i dīvān-i Riyāz̤ī, majmūʻah-ʼi kih ānhā mawsūm bi-kitāb-i mustaṭāb Baḥr al-favāʼid ast کتاب بحر الفوائد : کليات رياضى ؛ فهرست دوازده کتاب ديوان رياضى، مجموعۀ که آنها موسوم بکتاب مستطاب بحر الفوائد است","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1214/466","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1214/canvas/466","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1214/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1214_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}