{"book":"adl1214","page":46,"text":"نسخه ۲ ضیاء المعرفه صفحه ۳۹\n\nو کوه دامن و اطراف چاریکار ساکنند خود را پارسی میگویند مذهب حنفی دارند اصول عقائد خود افغانست نیت آنسامردمانی\nهستند که در صفحيات شامات دکوز و بصره بودند وقتی حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام مشرف یافت آنان راضی بآنحات\nو تبعیت آنحضرت نشده این راه در و دراز را پیموده بدین صفحيات آمده اند و بسیاری نشان هم از تتمه لشکریان صحابه بداند\nو از تمام مردم افعانستان که داخل چهار مذهب حنفی و مالکی و شافعی و حنبلی هستند آنها با غیز ملت و مذهب خود عداوت بیشتر\nدارند و بسیار شان تاکنون زبان افعانی را نیاموخته و معمول شان نیست طیو ف قزلباش کابل با جوانشیرت یا چات که در\nچنداول و مرادخانی سکنا دارند و در خارج شهر کابل هم دو قلعه افشارهاست یکی کی را نایکی دیگری طیره ی نامند و حالا در قلاع\nافشاران و محلات قزلباشیه شهر از افاغنه هم جا داده اند تمام آن قزلباشیه را مرحوم نادرشاه از ایران در آنجایشان بدانجا\nبر دت و جمعیت تمام شهر و بلوکات و کوهستان اطراف کابل در حدت متجاوز از سه کرور و نیم ست اما جمعیت شهر کابل و حوالی\nو حواشی از رعیت و سپاه اناث و ذکور سیصد هزار متجاوزت بقرار تفصیل اجزاء دیشی نصیر که مصدر امور بند بیهات\nامارتند از رئیس و صائب امتیاز و خوانین و اهل دفتر و اجزاء جزو ادله دیوانی با حشم و غیر رسمی هزار نفر سپاه کابل از رساله رساله\nو توپچی و پلتن و خاصه دارو حمید با طبا خاصه مقیمان و سوار و علام بجا و خادم اسپان چهار هزار نفر کسبه و اصناف بیتر سم قراص پهلتن خاصه در\nکه فعلا موجودند با اهل صنعت هر طایفه و بتجاره صد هزار نفر خارج ملت مجرد ارند زارعین و باغدار و هیزم کش و غیره اناث ذکورا کابل است و یکپال\nشصت هزار نفر خانواده امارت و امیر زاده گان و روسا در آنی همه قسم سه هزار نفر هیزمبان مملو که در محنت کشی اماناً دار دلیقند\nذکورا چهار هزار نفر علما و قضاه و طلاب همه جهت اناثاً ذکورا پنجهزار نفر آفتاب نشینان و مستان و فقرا د دراویش و از هر شهری در کابل\nقلندران و بیکاره کرد سی و هشت هزار نفر و این مملکت لشکر خیز است چرا که از اهالی آن اده و ذکور شیر مجو می آید و تمام اسباب دکان ۲۳\nمردم شان مایل بیراق داسی جنگ هستند اشیاء تجارتی که از اهل صنعت کابل ساخته میشود کفشهای محکم بسیار خوب همه قسم با نظام دار حریر و\nدیوانی میباشند\nو پوستین برنچی و اسباب علاقمندی و کلا با قون د و سر نان شان بغایت خوب است اکثر اهالی سرخ چهره و سبزه و گندم گون\nو ملبوسسی که میپوشند پیراهن و تنهر جامه بلند و پنها عرضه اما سایر لباس شان کوتاه اهالی کوهستان کابل مردمان طویل القامه\nزبان نافههم کلا، بوریا و کفش چرمین دارند و احالی شهر آن فیاش و مطبوخ خوراکی پسندیده آنها چلو پیچه نخود فصل است تبریه\nشیر چای در موسم تسلیم و سکو زیب میرزا و مقبر ته که برنج را بنوع مخصوص با خورش شلغم مینه و کچری قوروت که برنج دماش در روغن\nدم پخت میکنند و کلنک در وهن د بادگان ببخه صرف می نمایند و خوراکه دیگر را که از ماش در وغن مپزند دال ماش میمانند اما اهالی کوهستان\nکابل نان جواری خوراک اغلب شان است و گوشت نمکیده که سفندان که مخصوصاً ذخیر ه می نمایند آچن اعیان کابل در ستانها\nمجلعو ز ه است که انرا حکایت صنوبز کی می نامند و عموم آن مردم شکار مایلند و بدان قسمی از طیور ست خوب صیدی نماند بدانه\nدستگاهی سلاحیه\nو برای جنگ و خواندن آن قیلین بسته را تربیت می کنند و ساز و آواز را دوست دارند با وجود این خوشخوان و موسیقتی دان خیلی و مصیلی قرص دار کابل\nخود کابل کمتر هم میرسد و سلیبره های هند در برت محتاجند در خود کابل مشق رباب را قسمی از ساز است کامل اند در تحصیل علم میباشند\nچندان ساعی نیستند و باهو لعب مایلند و پیش اینکه از تمام اهالی قبیله دستی کابل یکی خان ملاخان صاتباعلم فضل بود دیگر مرحوم میرزا نحد جان پر خان ملاخان\nامیر شیر علیخان که در حط و کمال و طبع شیر بابغانثا چی نظیر اند و طنبا نیز از خانواده امراء سایر اهالی کابل باساکه نزدیکند حامی علوم دین و قاصد علم\nد فتر راه دور\nغزنی شهریست که پای تخت سلطان محمود بوده و قلعه خانواری شهر غزنین و حول و حوش آن پیش از ده هزار نیست اهالی شهر غرنین حامی زمین دبلدان باند","chars":3521,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1214/00046.jpg","first_page":1,"last_page":586,"title":"Kitāb-i baḥr al-favāʼid : kullīyāt-i Riyāz̤ī : fihrist-i davāzdah kitāb-i dīvān-i Riyāz̤ī, majmūʻah-ʼi kih ānhā mawsūm bi-kitāb-i mustaṭāb Baḥr al-favāʼid ast کتاب بحر الفوائد : کليات رياضى ؛ فهرست دوازده کتاب ديوان رياضى، مجموعۀ که آنها موسوم بکتاب مستطاب بحر الفوائد است","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1214/46","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1214/canvas/46","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1214/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1214_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}