{"book":"adl1214","page":378,"text":"نسخه ۳ دفتر دانش صفحه ۳۷۱\n\nبدی جز این نشاید چون محسّنات با حواس خمس است مقوم غیرت و اداب ناموس داری و عصبیت مذهبی اسلام دال بر حقانیت\nو اتقان و استحکام دین مبین است پیش ازین محتاج بدلایل نیستیم هرکس بابل و معتقد اینطریقه است خوش باشد و اگر کسی را شیطان\nفریبد و گمراه سازد بحش را حکم حاکمین است نه تسلیم نه مدرس نه محتسب نه فقیه مرا چه کار که منع شراب خوارہ کنم و لا نزور وازره\nوزر اخری عقیده خود مرا خلط نیست که ذکر شد و چندین مطلب و دلایل صحیح هم در حسن عقیده خود دارم که هرگاه بشرح آن پردازم\nو تائید و توفیق باعث رواج دین نبوی را بهان سازم مثنوی هفتاد من کاغذ شود البته هرکس بقدر فهمش فهمیده مدارها\nکل شيي يرجع الي اصله چنانچه خلقت کثرت از مایه وحدت است که آنحضرت فرمود العلم نقطه كثره الجاهلون عاقبت تمام ادیان\nو فرق مختلفه قهرا در حکم واحد خواهد شد این اختلاف فقط برای عمارت دنیاست که هرآینه اگر تمام اهالی عالم در یک\nطریقه می بودند خداشناسی دفعی دنیا مشکل بود بیهوده چون عموم ناس هم جنسند و ابنای بنی آدم برادران و اعضای یکدیگرند با مخالفت\nفرزندان آدم نماینده قدرت عشان و وحدت خلاق است و باعث پیشرفت امور آفاق تبصره دویم در شرائط\nانابت زندگانی اولا آدمیزاد که از مادر متولد میشود باید پرستاری دار و بر آن پرستار لازم است دایه با سرشت نیک ششمن\nبطعام مادر طفل تا مدت ده روز و محافظت نمودن از سرما و گرما و لباس تمیز پوشانیدن و اغذیه خوب مقوی\nدادن و شستشوی زیاد با آب گرم و تعیین خوابگاه خوب برای طفل نمودن و بدایه مهربان سپردن اگر دایه نداشته باشد\nمادر طفل را از بسیاری زحمات معاف داشتن و پرهیز دادن و از غم و اندوه باز داشتن و در اطعمه و اغذیه و مشروبات حاره\nو بارده مزاج را مساوی و معتدل نمودن و طفل را از آوازهای هولناک و صداهای مهیب محفوظ داشتن و موی سرشرا\nتراشیدن و ناخن دراز گرفتن و ختنه کردن و از کنار بام و حول و حوش حوض و چاه و قنوات و دواب و جانوران\nو مرغان بزرگ نقار و جنب آتش دور داشتن و مواظب بودن و ایمن ساختن از شر حشرات الارض و مانع شدن از رفتن\nبکوچه و بازار و چوبیدن بجهیوانات الیمه یا سباع و بازیکردن با گربه و پا برهنه راه رفتن و غذای غیر موقع خوردن و اجابت\nبه حاجات و سیّات و اجرا، ماریه و بیهوده خرجی و مرغ بازی و چُغل بازی و آب بازی در نقطه نامعین و بعد مکتب نشانیدن\nو معلم او را خوشنود داشتن که سعی در ترقی مشق و درس او نماید و از مصاحبت ناجنس احتراز کردن و اگر قابل ترقی\nو سواد کامل نباشد بکسب گذاشتن نزد استاد کامل و دست کار نیک نام و بزو رخانه نرفتن و نخندیدن و چیز نخوردن در\nمیان بازار و در مجالس بزرگان اورا بردن و بتربیت او کوشیدن و شوق نمودن در پیشه صحیح که دارد پس از آگاهی\nو بصیرت و بحد بلوغ رسیدن طفل و از زحمت قلم یا کسب دخل آور دنش برامد ای او پرداختن بچند شرط اوّل باید\nخواستگار دختری شد که مخدره و نجیبه باشد و بعد نوع زندگانی بخانه پدرش کرده یعنی دارای و نداری و زحمت و راحت\nو زشت و زیبا دیده باشد نه از مردمان اعیان بطمع اسم و رسم وارث و هوس دختری را بگیرد که یگانه فرزند\nخانه پدر و بره پروار مادرش و دست خروپای فیل عمل آمده باشد که اشکم بگفتن ندا داند و بیدار یش از خواب سه\nساعت از افتاب گذشته باشد و ضمناً بامور زندگانی نیاید سماوار چای و دنوشی و آجیل و انیس و مونس زنا نکردها\nطالب بدزبان باشد و درتخواب و را دیگری جمع نماید و خانه اش گند و بد و طعمی نتواند و حرفی نشنود و جامه خود\nو شوهرش را نشوید و اطاعت نکند زیرا اینگونه زنی بارگرانی بدوش و مایه تباهی شوهر است مگر انشوهر با حشمت\nو دولت بحد افراط باشد و زن موصوفه را برای اسم بزرگ یا خاص عیش و طبع و نتیجه دخل نگهداری کند و تمام","chars":3126,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1214/00378.jpg","first_page":1,"last_page":586,"title":"Kitāb-i baḥr al-favāʼid : kullīyāt-i Riyāz̤ī : fihrist-i davāzdah kitāb-i dīvān-i Riyāz̤ī, majmūʻah-ʼi kih ānhā mawsūm bi-kitāb-i mustaṭāb Baḥr al-favāʼid ast کتاب بحر الفوائد : کليات رياضى ؛ فهرست دوازده کتاب ديوان رياضى، مجموعۀ که آنها موسوم بکتاب مستطاب بحر الفوائد است","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1214/378","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1214/canvas/378","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1214/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1214_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}