{"book":"adl1214","page":372,"text":"نسخه ششم عين الوقايع صفحه ۳۶۵\n\nو قوم دسته سپاهیان ادنی تیغ زن و مردم پیاده بوده که در هر جا د انگشتری های طلا و نقره را بخود زینت قرارداده در لای\nیکت سپر در دوش و شمشیری حمایل و نیزه باطی مطول در دست داشته و لنگیئه قرمز و زرد و گلابی نیز از دوش بر است بطرف یسار\nکمر بند آن حمایل واغلب سواره و آلات و اسباب سلاح آنها بیشتر از فلزات بلکه دو هزار سوارش طلا پوش و قشون پیاده آنها\nنیز با فرم مخصوصی مردف و آماده و کلیه سپاه خنور رنجیت سنگه که امکان حضور فوری بمیدان جنگ داشتند هفتاد و سه هزار\nبودند و مخوفی پر از دراهم معدوده اساس و اقتداری بالا تر از سپاه سلاطین عالیه موجود داشت و پسران نامی معروف او\n(شیر سنگه) و (چتر سنگه) و (هری سنگه) بود اما بعد ما در جنگ هنود و افاغنه که رنجیت سنگه و مرحوم امیر دوست محمد خان بهم مقا بله\nداشتند و نواحی کشمیر اتفاق افتاد چون ارسطو سپاه لشکر سیک بود بشیر عرض سیکھی (کوچروی) قزلباش مقتول گردید.\nو بآن واسطه از در صلح درآمده بعد با بنای سلوک و بسطراهی را با امراء دولت افغانستان گذاشتند واقعات بخنیت سنگه\nباندازه بود که روزی برادرزاده پیش خیال یکنفر مسلمان را ضمنا از میان کوچه بخانه خود برده بود وقتی این خبر را شنید احوطاً بان\nآن برادرزاده نمود و بساط سور مجلسی چند شب زفاف که در آنجار رستم نامرئی سنجه بپاید عبور دهند با حضور داماد در خانه\nآن مسلمان دل افشرده آورده تسلیم نمود و برادرزاده خود را بمحبس فرستاد عدل دیگرش اینگه یکنفر سیک خوکی را شکار\nنموده از بیابان بدوش سنگها داده تا شهر آورده بود رنجیت سنگه خبر دار شد فورا حکم کرد تا و با آن مسلمان ببر در آن تعظیمی\nبکشد با این مایه پرستش خود است آنگاه کشته خون آلود را بدوش آن سیک بدهد که هند از دو د تماشائیان شهر با در د ناخوانی آن\nسیک دربار مسلمان بشود خلاصه اقتدار سلطنت سیکها در تحت سکه جدی بود که بلاد کتها چندی از قبیل لودیانه و لاهور و امرتسر\nو کشمير و گجرات و گوجران تحت فرمانفرمائی پسرای بخنیت سنگه در وزیر آباد و پشاور و جلال آباد و اکورا در د کابل در تحت سلطنت\nرنجیت سنگه اما سپرده دوام الحکومه اولاد مرحوم پاینده خان افغان بود بقرار تفصیل پیش آمد نسردار پیر محمد خان و اکورا در\nو وزیر آباد سلطان محمد خان طلا و بشهر و قله و کابل در تحت فرمانفرمائی امیر دوست محمد خان و سایر اخوانش بهم هر یک کار بزرگی\nاز امور سلطنتی رنجیت سنگه را جمع بود بعد از آنیکه اردوی انگلیس فاتحانه بمملکت لاهور ورود کردند جبهه بیباک از اهالی که\nبتبعیث انگلیس راضی نشده بدفاع برخاسته بودند مطابه نمودند رنجیت سنگه باستمداد دافری فراهم و قصد جنگ با عساکر انگلیس نمود\nمرحوم امیر دوست محمد خان با اخوان خود که در ظاهر همر در بخیت سنگه و باطنا با نمایندگان انگلیس مربوط بودند بنتیجه دهمراهی رنجیت سنگه\nچهار هزار قشون ندیده افاغنه استقلا تحت ریاست ولدان خود سردار محمد افضل خان (امیر محمد افضل خان) و محمد اعظم\nو محمد اعظم خان (امیر محمد اعظم خان) با ها در یک مکه فرستادند مقارن آن حال اردو انگلیس منجذب در خانه جیلم متوقف شدند\nسیاه آنها متجاوز از پنجاه هزار نفر نظامی بودند رنجیت سنگه بهم نو ده ۳ هزار سپاه اراسته در مقابل صف آرائی نمود انگلیسیها مخفيةً\nسرداران افاغنه را بانواع وسایل بخود گردانیده بالطایف الحیل قرار براین دادند که هنگام شتغال بایره قتال لشکریان افاغنه دست از\nیار رنجیت سنگه برداشته و خود را عقب کشیده شکست در اردوی هنود اندازند که باین وسیله سپاه رنجیت شکست بخورند پس از این قرار داد سپاه\nاول صبح شنیور پیش کشیده شد و انجام جنگ بیکدیگر نمودند در حالتی که متجاوز از بیست و شش هزار نفر سپاهانیز من حانبین در واقعه در این\nمیسا را زده تا متخاصمین این چند یوم قبل حضور داشتند و انتظار تماشای محاربه را میکشیدند و بیورستان و مخارج آنها از طرفین داده میشد\nخصوص رنجیت سنگه که بهر نفری از آنها روزه مثال دو تومان پول ایران میداد دیده ناظران بیقران حیران بودند که آیا فتح و\nنصرت کدام طرف را در بره خواهد شد بعد از حرکت سپاهیا دو اردو بجانب یکدیگر نزدیک آمدن با بیارق افراشته بفاصله دو هزار\nقدم","chars":3472,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1214/00372.jpg","first_page":1,"last_page":586,"title":"Kitāb-i baḥr al-favāʼid : kullīyāt-i Riyāz̤ī : fihrist-i davāzdah kitāb-i dīvān-i Riyāz̤ī, majmūʻah-ʼi kih ānhā mawsūm bi-kitāb-i mustaṭāb Baḥr al-favāʼid ast کتاب بحر الفوائد : کليات رياضى ؛ فهرست دوازده کتاب ديوان رياضى، مجموعۀ که آنها موسوم بکتاب مستطاب بحر الفوائد است","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1214/372","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1214/canvas/372","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1214/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1214_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}