{"book":"adl1214","page":318,"text":"نسخه سوم عین الوقایع صفحه ۳۱۱\n\nمتمهدی شهر (شوبلایا) را تخلیه نموده قوه حربی خود را با هم در ان مهیا میکردند در دوم اپریل ۱۸۹۸ نقشه شده کی\nمصریان تخم نمودند و در ۱۹ سودانیان را در تخیله که به رود العطبره واقع است شکست داده اسیر محمود سردار آنها را\nاسیر نموده جمعی نیز از ایشان کشتند و در ۳ اوت سردار مصری رو با هم درمان شتافت روز هشتم ماه صفر مطابق ۱۵\nربیع الثانی ۱۳۱۶ هجری مقاتله واقع شد و عساکر مصری و انکلیسي تار و پود معسکر سودانیان را از هم کسیخته فتح نمایانی کرده\nو اساس دستگاه جانشین متمهدی و اوضاع دراویش بهم خورد بهر تفاصیل که میله ۱۵ هجوم سودانیان بشهرام درمان\nو قصد عمله بار دو مصری داشنته سردار مصری خبر یافته همان سپاه را بتشکیل قلاع مرتبه آورده بفرمان خواب داد و طلایه\nبیرون کرد هنگام سحر شیپور حرکت نوازیده پانزده فروند کشتی جنگی زیره دار در نیل با پیاده مصری از میمنه و عساکر سوار\nانگلیسی با افواج زنگی و توپخانه از میسره وحود سردار قشون ارکان حرب بقلب سپاه که تعداد تمام عساکر او بقرار تفصیل\nپیاده و سواره نظام مصری بیست هزار سواره و پیاده اعراب و غیره که بامداد آمدند دوازده هزار پیاده و سوار\nخاص انگلیسی نه هزار که جمعا چهل و یکهزار سپاه و ۷۲ عراده توپ برتی و هزار نفر هم مجازات جنگی بقلع محصور دند با توپخانهای\nاز هفتصت سقی اطلیب که مشرف با هم درکان مستوجبه (کرری) و (قران ایشی) و (جبل ضرغام) شدند یک ساعت\nو نیم از روز گذشته طلیعه سپاه عبدالله التعایشی جانشین متمهدی از طرف ام درمان نمایان شد و لشکریان او که متجاوز از\nپنجاه هزار سواره و پیاده بودند منقسم بپنج قسمت شدند خودش با اجزاء بزرگ در قلب زیر درفش سیاه امیر یعقوب در میسره\nبا سواران عرب و توپخانه در میمنه و سواران و پیاده کان طایفه بقاری قبیله متمهدی با بیارق سفید و کبود تحت صیانت\nامیر عثمان شیخ الدین در میسره و قسمتی در جناح و برقی ساقه دار سپاه بودند وقتی فاصله بین طرفین بنهزار و شصت یارد رسید\nتوپچیان سپاه مصری بشلیک سبقت گرفتند و توپخانه سودان نیز جواب دادند القصه خون ببه بیخون بین بدانسا که از باد تیغ\nز بس دود بارود توپ تفنک شبا رشد روز بنکام جنک عیان گشت بسماعت زرکاه رخ آفتاب درخشان سیاه\nبنالید نای و بغرید کوس صدارفت تا کنبد ابنوس شد از هر طرف بیرق کین بلند بدانگونه کز روی محشر پسند\nکشیدند سودانیان تیغ تیز در ان دشت هیجا بکید ستیز فکندند شور از دم کره نای برزم آزمائی فشردند پای\nدلیرانه هر سو کشودند دست که بر لشکر مصر آید شکست مریدان جان باز مهدی طلب که بودند یکسر نتاج عرب\nبفتوای آن جانشین دغل هدف کرده بر تیر پران بطل دوان جانب خصم در تند پیش بکسینه بریان و دل پر ز ریش\nز توپ و تفنک دو لشکر بکین چوانز تیر پران شد آن سر زمین دلیران بسی غرقه در خون شدند پراکنده بر کوه وهامون شدند\nیکی خور و بسینه تیری چنان که پوشید ز ان جامه ارغوان یکی در دم توپ شد ریز ریز یکی بست بر خصم راه کریز\nیکی کشته از پشت مرکب بخون یکی غوطه ور شد بدریای خون یکی کشته اند دم تیر کین زبون گشت و افتاد روئی زمین\nیکی تاخت توسن بسمت یسار که از خیل دشمن بیارد دمار ز شلیک بسیار توپ و تفنک تتن شد مشبک بمیدان جنک\nیکی حمله ور شد بسمت یمین شتابان بمانند شیر عرین که آرد تن پر دلان را بخاک بشمشیر ساز د یلان را هلاک\nقبیر مخالف ز خون بدن بپوشید بر خویش کلکون کفن ز راه فراست فرس کردم که غافل خرد در چو کوش عدم\nمدان عرصه شد شور محشر بپا سر سروران شد بزیر پا ز بس ریخت بالای هم کشته ها پدیدار شد هر طرف پشته ها\nنمودند","chars":2975,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1214/00318.jpg","first_page":1,"last_page":586,"title":"Kitāb-i baḥr al-favāʼid : kullīyāt-i Riyāz̤ī : fihrist-i davāzdah kitāb-i dīvān-i Riyāz̤ī, majmūʻah-ʼi kih ānhā mawsūm bi-kitāb-i mustaṭāb Baḥr al-favāʼid ast کتاب بحر الفوائد : کليات رياضى ؛ فهرست دوازده کتاب ديوان رياضى، مجموعۀ که آنها موسوم بکتاب مستطاب بحر الفوائد است","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1214/318","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1214/canvas/318","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1214/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1214_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}