{"book":"adl1214","page":268,"text":"نسخۀ سوّم\nعکّاس الوقایع ملی\nصفحۀ (۲)\n\nو بهر نوع معجزه را دیدن بزرگان دین در حیات و ممات همه چاره سازند در باب مهمات چو بینند می‌چشم امّید را\nبدست آوری بخت جاویدرا بدرگاه هر یک کنید ظفر بود کربیابی اثر کامین ز خصمینه اخوان که اولاً باب الجواب را\nبا اعجاز او نیست بیبشکی فزون کر پدید آرد از اندکی بود منکر آل سید رکسی که نامش خطا کرده باشد بسی\nجواب بشیر چرامبووز آن سخن زشد وقتی رئیس قومی باشخاص خود ساخت و دل از شرک پرداخت با امّیدواری بتوت ایزدی\nشد که در فلان مطلب در یاری نماید و در میاب کردند از کرم پرور دگار بعید است که نه بینش فرماید مثل فرعون که دعو\nخدایی داشت امّا شب بپیمان کبریاء بخودن می‌انداخت و میگفت پرور دگارا توحه ای و من بندۀ شرمندۀ تو از فتنۀ\nدر رحمت تو امید دارم که مرا نز د قوم مخجل و منفعل نسازی خداوندا چندین سال با و فرصت کرامت فرمودو مثل حضرت موسی\nپیغمبر اولوالعزمی را بدرگاه او معطل داشت و لکنامرز و دلیین که سر گامؤلف نخواهد شد و بدین این کتاب پز از این مقوله\nخواهد شد مطلب پیشینیان بسیار و از متاخرین دو شاهد حال دارم که در یکی بعضی از اسلامیان قائلند و بکت\nمعتبره خود نوشته اند و در رعیت هر که اهل انصاف باشد دومین را نیز تصدیق نماید أوّلاً در محاصره شهر هرات چنگیز خان\nوقتی سپاه آن پادشاه بمحاصره شهر هرات پرداخته رزش سختی بطرف دروازه ملک مقرّ و آور دند اهالی که عجز از مقات\nداشته بابا ولی مست مشروب را که یکی از اقطاب میدانستند آو دند که پشت خود را بدروازه شهر بدهد تا ببرکت وجود او\nچنگیزیان نتواند غلبه نمایند و شهر را متصرف شوند باین عقیده ثابت و مطمئن شدند بمحض اینکه لشکریان چنگیز با بیارق\nافراشته حمله بدروازه آوردند ناگاه خود بخود در بازه باشد بطور یکه باباول مست همچنین قدم فاصل از پشت درب دور\nافتاد وسپیل دار معلق زنان شد وقتی عقب سر نگاه کر د بشکل خواجه خضر علیه السلام شخصی را دید که عصا در دست دارد\nو پیشاپیش عساکر چنگیز می‌آید با کمال تعجب گفت تو هم حضرت خضر اشاره بسوی آسمان کرد و گفت او هم باو دست\nاز آن مطلب غرق حیرت ماند و در حال جان بجان آفرین تسلیم کرد و این از طعن خیزان شد اکنون مدفنش در پای حصار کوه\nهرات است (القصّۀ) سپاه چنگیز تیغ بیداد اخته از کشته امالی پشته‌ها ساخته و جنبنده در هرات با نگذاشتند\n(دوّیام) وقایع ۱۳۱۱ پنجاه و نه هجری در کربلای معلا که نجم پاشای عثمانی با عساکر زیاد مامور فتح آن بلدۀ کوچک بزرگ\nحشمت شد چندی محاصره کرد امّا چند ماه از عهده افتتاح آن بر نیامد و انچه سپاه امداد از اسلامبول خواست پیشرفتی در کار او\nرو نداد تا بتوسط آخرین دسته سپاه و آذوقه که از دولت عثمانی با و فرستادند مخاطبه بر اینکه هر گاه یکماهه شهر\nکر بلا را فتح نمائی از منصب و امتیاز عزل و در تحت فرمان والی بغداد خواهی شد نجم پاشا روسا سپاه را محض قرائت\nاین فرمان احضار نمود و گفت بپاس مهربانیهائی که سالها در باره شما نمودم فکری در این باب بر دارید والی بغداد\nکه فعلاً سیه کاست بدو آرزوی ماست عنقریب فرمانفرما خواهم شد همه تفکر فرورفته پس از ساعتی هر کدام تجویزی در تدبیر تسخیر\nکربلا گفتند و هیچیک موثر نیفتاد تا صاحب منصبی از توپخانه بسن نود سال که تاریخ دولت عثمانی بود گفت قربان ألم\nشده بر سوز دار اگر قولاع در سخن نجم پاشا گفت بگو آن صاحب منصب صاف طینت عاقل گفت امیرمُین لشکریان\nآگاه باش که این ده پانزده هزار کمتر انداز خود سر و تفنگچی رعیت که در شهر کربلا متخفظ بروج و حصارند در پیش آتش جانزدن\nو این همه سپاه نظام در اینمدت مدید تاب نمی آورند و استقامت آنها پیش از تصور عقلی است و نمیتوان دلیل شجاعت و قوّت\nقلبی انها","chars":3066,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1214/00268.jpg","first_page":1,"last_page":586,"title":"Kitāb-i baḥr al-favāʼid : kullīyāt-i Riyāz̤ī : fihrist-i davāzdah kitāb-i dīvān-i Riyāz̤ī, majmūʻah-ʼi kih ānhā mawsūm bi-kitāb-i mustaṭāb Baḥr al-favāʼid ast کتاب بحر الفوائد : کليات رياضى ؛ فهرست دوازده کتاب ديوان رياضى، مجموعۀ که آنها موسوم بکتاب مستطاب بحر الفوائد است","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1214/268","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1214/canvas/268","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1214/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1214_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}