{"book":"adl1214","page":239,"text":"نسخه سوم عین الوقایع صفحه ۲۳۲\n\nو افغانستان بدیدان مقسم الیه فرستند مؤلف حضور پیدا کرده باستماع سرگذشت سردار راضی نمود که کیفیت پس از مراجعت بمیدان\nهمراهان من هر کدام بستی افتادند وجه تفرقی تشنگی همراهان و بی آبی آن صحرا بود اثر اراضی شده زار و نمکزار بعطش را\nزیاد میکند در بیابان رسیدم که جز دو نفر همراه نداشتم شدت تابش آفتاب تشنگی مرا بیحال کرد سایه و سر پناهی هم بهم نمیرسید\nدر سایه بوته خاری سرم را گذاشتم و بیحال شدم یکی از نوکران اسبها را نگهداشت و دیگری در بیابان بجستجوی آب رفت پس از\nساعتی شبانیرا پیدا کرده قدری دوغ و آب تحصیل نموده آورد خوردیم و رو براه نهادیم تا بآبادی رسیدیم\nمؤلف در آن سرگذشت سردار معظم انوره کی دنیای فانیرا پوچ دانستم چرا که پس از فتح قندهار سردار محمد ایوب خان\nصاحب بیست هزار سپاه نظامی و شصت عراده توپ مستعد او د افری بود و حصهٔ که بکردش سوار میشد و روز دیگر بمیریق\nهر یک از افواج حصهٔ اسلامی با چه خانه (موثر هیک) و شنیور کوش فلنگ را کرمی نمود و خوابگاه خوب و عمارات عالی\nبزرگان بدست افغانها برقاء درید اقتدار سردار و همراهانش بود عیاشی و وجه داشته که زبان از بیان آن قاصر است و عاقبت\nکار بجای برسد که سرپناه او بوته خاری و مایه زندگانی او قطره دوغ شبانی میشود اف بر تو ای دنیای دنی اکو بیوفا نبودی\nهر آینه بزرگان دین و پیشوایان رسوم بترک آلایشت نمیکردند چنبر از این دلیلی در بی اعتباری دنیا نیست وقتی انصاف\nداده شود در مسعور بملل و اقوام و اقارب بپردگی و ریشی از قدیم الایام الی حال رسم است که در خانواده یکی از آنها بهرگاه اولاد\nذکوری متولد شود تماماً عیش و طرب و مژده بجا شکرانه آن مولود داشته و دارند با اینکه هنوز زندگانی و بقای عمر آن نامعلوم آمد\nو احیاناً تا با مید پشت بندی و قوت ائتلافی است چنانچه از اثر بیوفائی دنیا بناشه مثل سردار محمد ایوب خان و امیر عبدالرحمن خان\nعمزادگان با کفایت و شجاعی کسر بهم برسد پس چه باعث شد که باید آنها بهم متفق و دوست نباشند و دشمن جان یکدیگر شوند\nکه کشته مخاصمت کار را اینجا بکشد یقیناً اگر صفا و اتحادی در میان بود امیر عبدالرحمن خان راضی نمیشد که سردار محمد ایوب خان باین\nمبتلای روزگار واقع شود زیبا پرد و کل یکبوستان و میوه یکبوستان میباشند که مؤلف دربیان نسب احوال آنها با این اشعارانی هم بیت میبرد\nزافغان یکی نور تابنده چهر که نامش در آفاق پاینده شهر بلند اختر و عادل و نیک زاد بکابل نهاد نام گیتی نهاد\nخدا کرد فرمان او را روا بیاراست او را با ورنگ و تاج بملکش در آمد لبسی ماه رو ز بالا بلندان بهمزه عدو\nپدید آمد از گلستان وصال زخورشید رویان نیکو جمال جوانان دریا دل و نیکبخت که هر یک بدی در خورا تاج و تخت\nاز آنجمله مفتاح اقلیم دوست محمد که این نکته بر نام اوست پس از وی تخت امارت نشست بنسخیر آن خطه بکشاد دست\nزجان پیروی کرد با پند مرا قرین گشت بس مهتر نابند مرا خداکرد از زایش از کرم جوانان نجدش بخت نیکو قدم\nنخستین وزیر اکبر نامدار شجاع و دلیر و جهان بخش راد دوم چون محمد که افضل بدی بکابل زمین خسرو الکل بدی\nسوم بود اعظم که او را بنام محمد شدی تاج اندر کام چهارم ولیعهد شیر پلی که از نام او یافت دلها جلی\nبسی دیگر از نسل آن نامور هنر شیر صولت چو جد و پدر بکابل زمین مقترین آمدند طلب کار تاج و نگین آمدند\nشیر از و دمین عهد رحمن پدید نظر کردنه کردگار مجید که صاحبقران گشت و آفاق گیر بافغان شد از لطف رحمن امیر\nز سؤم پسر ماند اندر جهان کنو خال و بدبخت سنجی خان که بر فتح کابل شد کامیاب پنبه حبث در ملک افراسیاب\nنگهدار او باد سلطان طوس پدید آمد از نسل شیر پلی سه فرزند معروف در پردلی\n\nیلی را\n\n+گیر نا مراد مقصود از فراید\nمحمد اکبر خان پسر بزرگ\nامیر دوست محمد خان است یکی از سردار\nقدرت و اقتدار شکر نجات\nامیر المومنین با علیه السلام\nدر گذشت و اسرعان قبرستان حضرت\nو دست بیع با اکبر امیر المومنین\nنوشته باند باین حکایت حکایت عبر\nکرد فراخته و حشیه\nکجاست ایده کوهر جزایر سینه\nو کرد و غبار کود تا چشمه\nبر رخ مرغان بی خیر خود را\nبیندیشد و اندوختی بردارد\nجدد که نور منیر خورشید\nسرشار جود بی تمام بوی شرابت\nست که در بطن ام پیدا کردید\nخوش بگذارم پر وقت صبح قند\nها کشته خواهد امد و تویت\nدل یافت از هم اسر عم\n+","chars":3581,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1214/00239.jpg","first_page":1,"last_page":586,"title":"Kitāb-i baḥr al-favāʼid : kullīyāt-i Riyāz̤ī : fihrist-i davāzdah kitāb-i dīvān-i Riyāz̤ī, majmūʻah-ʼi kih ānhā mawsūm bi-kitāb-i mustaṭāb Baḥr al-favāʼid ast کتاب بحر الفوائد : کليات رياضى ؛ فهرست دوازده کتاب ديوان رياضى، مجموعۀ که آنها موسوم بکتاب مستطاب بحر الفوائد است","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1214/239","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1214/canvas/239","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1214/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1214_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}