{"book":"adl1214","page":208,"text":"نسخه سوم عاقل الوقایع صفحه ۱۱\nو در مارانز ور کار کابلی نا بر می آوریم و درباره ملکت هرات از وجود کابلیکشرور پاک میشود سلطنت در ید کفائی باقیا شود\nهراتیها تعلق می یابد خلاصه مجروح و دید واره لشکر که بشرقی شهر بیشتر است اول چند نفر سپاه که آنجا پاسبا و قراول بودند\nو مشغول بردن به یا بستن خود سر برت شبام اسرار بود نه کشدند و جوال افواج هم بالوره شهر تفرقه و مشغول تحصن شده بهرکجا\nسربازی از سپاهیانی دید ند یا کشید یا مجروح نمود یا گوش دماغ برید اناب یا گرامان بهتر که مرد با عقلا و دوراندیش بودند سپاهیان\nکابلی مخفی نموده پناه داده بودند و جمعی از مجروحین فرا نموده از راه دروازه عراق بشهر خار یخ با رو پرند و سرج خمار را با بازرده و سراف\nمحمد ایوب خان باز کشند اول مکمی که درارد و انتره امیر بود که دو فوج سرباز هراتی قراول درد را مطر خه نموده بیراق ایشان را گرفتند بودند\nقضاه و ریش سفیدان علماء شهر را ما که دارد و بودند واسطه قرارداده و فر آنها را بفیض محمد خان یار محمد خان شب در فرستادند که بیائید محسنان\nاز خیال خود منصرف شوید و ما را بکا خود با گذارید چون بجنگ کفار میرویم هر گاه که دیم ملکت داری با تفاق میتوانیم و اگر\nشکست خوردیم انهمانجا لشکر با متفرق شده یا بکام خود میروند شهر بهر پر شما ارزانی باد خطای فیض محمد خان احمق نراقتی بود\nعادی چهل تریاک بود د مزاج مستقیمی نداشت این طلبهای بیغز از مرد تا عوام که هر کدام خود را صاحب بیت عمده میدانستند محظوظیت\nجواب دادند که محمد ایوب خان با لشکر یا یش آن وقت جان بسلامت خواهند برد که تو بخانه و ساو و سیاق و دفاتر خود را با تخرا جهر\nکه در صندوقخانه دارند با تسلیم نمایند مهذا فیض محمد خان جواب نامه و پیام سردار محمد ایوبخان را نوشت بهمین عنوان که اگر میخواهد\nبسلامت از هرات بروید تو پخانه و اغروق و آذوقه خود را تا ما تسلیم نمائید والا خلاصی از چنگ ما مردم ندارید این نوشته او را در فقر\nسردار را افواج و افسران قرائت نمودند و قرار ایشان بر این که تمام عساکر کابلی آنچه درارد وستند فقط در طرف شدن با بهراینها\nاقدام نمایند و خطبه را بجاب خواندند و فاتحه کردند و اشبه بود در فرواصبح اول آفتاب فیض محمد خان بیرق جنگ را در سرور دارا در\nقندهار هرات افراشت و دورست از هر قبیل بهر طایفه در صنف اطراف و جمع شدند واور اثرهال صاحب خبطه کردند و متحرم شکنانه\nسردارمحمدایوبخان شدند کشن یا محمدخان که دراین شهر ما فیض محمدخان هم عهد شده بود با اینها افواج مزبور رابشنیده در مها کرد جوان نیا\nبیدار هفت سال بجلان خود رسید بودند و هر کدام بیگبا اقاربت اقوام خود رسته بودند در اینحور بیشتر از چهار صد و چهل نفر حاضر شدند و\nاین سئله برای یا ر محمد خان بسیار تاسف شد لفظ خود اوست که گفت ای مردم بجواب توپ توپ و بجواب تشکر نظام یا سپاه نظامی\nمیرود که با رعیت از عهده جوان نظامی برآمده نمیشود بعد از ادای این سخن گلش یار محمدخان جمعی از رعایا صدا با سجا جا بلند کردن شدند\nما مردم خودمان از عهده جواب سپاه نظام اردوی سردار محمدایوبخان بر می آئیم پیش از این بر را حمله بردن معطل شوید و بهر جا\nکه برداشته بودند از شهر خارج ساختند از هر صنف و هر طایفه سپای بهر ببرق صف جمعیت بسته بودند و شادمانها میکردند که کچی این\nبأرد و انانی نظام اردوی سردار محمد ایوبخان راتا مراج خواهند کرد و در آن اثنا جنرال فیض محمدخان امر کرد که برد در خوردند\nچند عراده تویی که باقی مانده بیاورند چند نفر از اردلیا او با جمعی از رعایا رفته سه عرا ده توپ شش پوند را بقوه آدم و نوبے نزدرا\nبقوه فیل بزرک آوردند توپ زنزله اهل سنت جماعت میگویند و نام اصل آن تو پیچ تھی است که سردار شاهنواز خان او را\nدر هرات بتدبیر استا دابراهیم و استاد سلیمان اکیر آهن کار میله بر دست محمد خان و محاصره هرات تعبیه کرده بود (مؤلف)\nخلاصه در خارج شهر خا طر ایشان آمد که این توپها قورخانه لازم دارد آمدنها رفته سجیا نے کیسه و کلوله خیالی برداشته و مد و خود\nآوردند و تو بزار ا مردم قر به حوض هشت سب برده بودند فیل حیوانا و آدتا بودند که تو به مش توپ بزرگ را بپرد و در موقف جمعیت عوامینان\nصورت","chars":3471,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1214/00208.jpg","first_page":1,"last_page":586,"title":"Kitāb-i baḥr al-favāʼid : kullīyāt-i Riyāz̤ī : fihrist-i davāzdah kitāb-i dīvān-i Riyāz̤ī, majmūʻah-ʼi kih ānhā mawsūm bi-kitāb-i mustaṭāb Baḥr al-favāʼid ast کتاب بحر الفوائد : کليات رياضى ؛ فهرست دوازده کتاب ديوان رياضى، مجموعۀ که آنها موسوم بکتاب مستطاب بحر الفوائد است","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1214/208","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1214/canvas/208","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1214/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1214_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}