{"book":"adl1214","page":182,"text":"نسخہ سومی سراج الوقایع صفحہ ۱۷۵\n\nو شانزده هزار از عساکر یاغی ترک اسلحه نمودہ مطیع پادشاه هسپانیا شدند و دنکارلس بملکت فرانسه گریخت ورود پادشاه\nهسپانیا با طریچ و نصرت بمادرید (اطریش) ملاقات امپراطور با سلاطین روس و ساکس و یونان متدرجا بوینہ\n(المان) منع بردن اسب از این مملکت بخارجه ملاقات امپراطور المان با امپراطور روس و پادشاه\nانگلیس و امپراطور اطریش ملاقات وزراء اعظم دول ثلاثه روس و المان و اطریش برتن کرچاکف میسو بنمارد\nکنت اندراسی (انگلیس) تعدیات عثمانی برانسبت با هالی بلغارستان موجب خطر دید و سفاین جنگی خود را\nبا سلا مبول احتیاطاً فرستاد که کمک حال عثمانی باشند (روس) به هم نوامبر که سلاتی و دهم شوال بود\nاعلیحضرت امپراطور خطبه در شهر مسکو با حضور اعیان خوانده اظهار داشت که اگر سایر دول بزرگ اقدامی بآسایش حال\nمیسویان رعیت عثمانی نمی نمایند من شخصا حاضرم که بپراهی و رعایت آنها را منظور دارم و بعد از سه روز دویست و پانزده\nهزار پیاده و پنجاه هزار سواره تحت ریاست گراندوک نیکلا برادر امپراطور با ششصد و چهل و هشت عراده توپ مهیا و از قشوم\nو مامور توقف در ایالت اوشا گردیدند و عموم ملت از اینحرکت دولت خوشنود شدند که حامی عیسویان است تمام طوفد ضمیمه\nترکستان روس شد و نام این ایالت را فرغانه نهادند قلب ژنرال اسکبلف سردار روس به بایغه قراقرفیز\n(عثمانی) جنگ با یاغیان ہرزگوین و بسنی صدراعظم اطریش یاد داشتی با مضا دول روس و المان و انگلیس\nدر باب اهالی هرزگوین و بسنی بباب عالی فرستاد که مبنی براین بود آزادی تامه تمام اهالی هر مذهبی که پیرو میباشند\nقانون در وضع اخذ مالیات که تعدی به آنها نشود یکقسمت از مالیات معینه ایند و ایالت ہمہ سالہ خرج و صرف لوازم\nامور خود آن دو ایالت بشود یعنی بمدارس و راه ها و مریض خانه ها ایجاد مجلسی در این دو ایالت مرکب از عیسوی و مسلمان\nکه تصدیق عرض آمیز در تقصیر هیچیک نشده باشد دولت عثمانی قبول این تکالیف را نمود بشر ط آنکه تا چهار هفته تمام\nیاغیان از خود خلع اسلحه نمایند و بشغل زندگانی بپردازند یاغیهای بسنی بانهایت شدت برضد دولت ایستادند و عساکر پیاده رو شکستیم\nمختار پاشا با هفده هزار بجنگ آنها رفت ابتدای شورش در بلغارستان قلع سلطان عبدالعزیز خان از سلطنت\nدر ہیم ماہ مہ مطابق ۶ جمادی الاولے کہ مغزی الیہ در ۲ ا ثرون با مقراض شیریان خود را در یہ و ہلاک شد نصب\nسلطان مراد پنجم بجای او که شیخ الاسلام و سایر ملت عثمانی او را نپذیرفته در ۹ رجب بملاحظه جنونی که داشت از پادشاهی\nمخلص کردند و اعلیحضرت سلطان عبدالحمید خان را با رضایت خاطر در هجدهم شعبان بسلطنت جلوس دادند نیم شنبه\nنهم جمادی الاخزی مطابق با اول ژویہ ایالتین سربنی و قشنگر و بدولت عثمانی اعلان جنگ کردند و سردار لشکر خود چرنیاف\nرا قرار دادند در اینمورد مختار پاشا بمنتنکر و فتوحات نمایان کرد اما چرنایف بر سپاہ عثمانی که تحت ریاست در نمانش\nبود و قشتنکر و غالب آمد و پاشای مذکور را اسیر نمود از طرف دیگر عبد الکریم پاشا با پنجاه هزار سپاه زبده بخاک سربستان\nورود کرد تکلیف انگلیس و سایر دول به دولت عثمانی که با ایالتین جزیه صلح نماید اما سلطان عثمانی بجواب آنها طفره زد\nنجمدا الکریم پاشا در سربستان فتوحات عدیده داد و سپاه روس بملک سربی وارد آن مملکت شدند دول فرنگ بمیان\nافتاده خواہش مجلس کنفرانس در باب مصالحہ بین عثمانی و سربی و قشتنگر و نمودند اما دولت روس تبانی مطالبه صلح از\nدولت عثمانی داشت که آنچرا ساء دول در مجلس کنفرانس گویند بشنود و قبول کند افتتاح این مجلس در بیست و پنجم ذیقعده\nکه دولت","chars":2998,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1214/00182.jpg","first_page":1,"last_page":586,"title":"Kitāb-i baḥr al-favāʼid : kullīyāt-i Riyāz̤ī : fihrist-i davāzdah kitāb-i dīvān-i Riyāz̤ī, majmūʻah-ʼi kih ānhā mawsūm bi-kitāb-i mustaṭāb Baḥr al-favāʼid ast کتاب بحر الفوائد : کليات رياضى ؛ فهرست دوازده کتاب ديوان رياضى، مجموعۀ که آنها موسوم بکتاب مستطاب بحر الفوائد است","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1214/182","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1214/canvas/182","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1214/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1214_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}