{"book":"adl1214","page":169,"text":"عین الوقایع صفحہ ۲۶۱\n(۱۲۸۴ هجری) (مطابق ۱۸۶۷ مسیحی) یوم چهاردهم صفر موکب پادشاہ ایران بارض اقدس مشرف شد\nسردار شاہرنواز خان و پسر دار سکندر خان پسران سردار سلطان احمد خان که از کابل در تبرستان ورود کردہ و توسط مظفر الدولہ\nبین راہ طهران برکاب همایونی پیوستہ بودند با موکب ہمایون مشهد آمدند سردار محمد یعقوب خان هم شرفیابی حاصل نمود و اورا در\nباغ دارالتولیه وسط شهر منزل دادند و اعلیحضرت شهریار ایران نهایت مرحمت و مہربانی را درباره احاد و افراد سرداران و\nبزرگان افاغنه مبذول داشت و اسب کہری از کنده خاصه بسردار محمد یعقوب خان بذل فرمود و در این روز نافح آمدہ پیک\nفیروز کوهی که از سیم احسان اسم سردار محمد مقیم سبحان بود ضمنا بسردار شاهنواز خان قول همراهی در تسخیر ہرات داد و او را مطمئن و\nتشویق در حرکت ارشد و عزیمت سمت ہرات نمود آنهم شبانه از راہ تربت حیدریه متوجہ ہرات شد سردار محمد یعقوب خان\nخبر یافتہ متعجلاً بدون اینکه اجازه حاصل نمودہ باشد از راہ کشک بسمت بطرف ہرات عازم شد و از بین راہ عریضه بحضور\nشہریار ایران فرستاد که حرکت بی اجازه من بجهت این کر دار سردار شاہنواز خان بود و اکنون فدائی خطی از حضور مبارک\nپیغام بہر سردار شاه\nحسن لاوه بیکر نوشته\nسردار کشف و غیر معلوم\nخبر سر خوشی میرود توان آقا\nشما را امداد بقتل پا بید دام\nقتل که در ان فرصت متوجه\nفرار بودہ حکم میداند که\nشود او را با اسرای دیگر\nسید هاشم مینا بحضور\nہمایونی میفرستد فرمان\nمشتمل بر این بیابات بنام\nعلیرضا تو از سردار شاه\nشد و عذار او را\nدر رفتن پذیرفت\nمیخواهم اعلیحضرت ناصر الدین شاہ از خیالات بیہودہ آن ہر دو سردار ہراتی سخت متعجب شد و امیر بحر فتاوی سردار\nشاہرنواز خان فرمود سه یوم ناصر او را بتربت حیدریه دستگیر نمودہ تخت الحفظ بمشہد فرستادند و سردار محمد یعقوب خان\nبا عجله تمام از راہ جام د باخرز و بیایان رباط سنگی خوانیراً د خود را بہرات رسانید امیر محمد افضل خان که در کابل نقاہتی\nداشت مرض و با نیز با دچارش شد اما سردار عبدالرحمن خان که شنید سردار فیض محمد خان درہ پنج شیر را متصرف شد\nو عنقریب باستقلال امیر شیر علیخان زیاد میشود مستعجلا با ہشت ہزار سپاہ کاری و دوازده عرادہ توپ بقطعه گل بہار و قلعه\nالله ا د آمد و با سر دار فیض محمد خان مضا داد در اینجنگ گلویہ که از بارنجک تعبیه شدہ بود بشکم سردار فیض محمد خان خورد\nو مقتول گردید سپاہ او نیز باطاعت سردار عبدالرحمن خان راضی شدند و نعش او را بکابل نزد سردار د لیمر خان برادرش\nفرستادند امیر شیر علیخان بلفِ عنان بجانب بلخ نمود و سردار عبدالرحمن خان بکابل مراجعت کرد وقتی رسید که امیر محمد فضل خان\nبحالت سکرات و مشرف بموت بود روز جمعہ سیوم درود او امیر ستم بدرود زندگانی گفت و جان بجان آفرین تسلیم کرد\nجنازه او را بحسب وصیتش بقلعه حشت خان دفن نمودند و خیرات و مبرات زیاد در این واقعہ بفقراء رسید بعد از سہ روز\nسردار محمد اعظم خان بکابل ورود کرد و تعزیه از نوگرفتند آنگاه بتصویب بصلاح عموم اعیان کابل و رضایت سردار عبدالرحمن خان\nخطبہ امارت را بنام امیر محمد عظم خان خواندند د سکه نیز باسم او زدند پس از چندی اثناء امیر محمد اعظم خان در خیال تقسیم امور\nو نظم ولایات افتادند و مصلحت براین دیدند که سردار عبدالرحمن خان باستعداد قابلی بترکستان از بک و ضبط بلخ برود و سردار\nمحمد اسمعیل خان پسر مرحوم سردار محمد امین خان را با یک باطری توپخانہ و پنج فوج رساله و یکفوج پیادہ بنظام حکومت ہزارہ جات\nفرستادند ملخ شہراست با یک فوج رساله و چهار عرادہ توپ با مور اقامت در ته باجگاہ نمودند سردار عبدالرحمن خان\nکہ عازم ترکستان و وارد ہیک شد امیر شیر علیخان بعضی نقاط را بمیرهای قرغن و بلخ کہ چندی بخارجہ فرار بودند و آنها را در این\nایام احضار کردہ بود واگذار نموده خودش بطرف ہرات رفت تدارک استعدادی دید و سردار محمد یعقوب خان را اجازه حرکت\nبتسخیر قندہار داد و خود بہرات نشست سردار محمد یعقوب خان با سه ہزار سوار ہراتی و دو ہزار سوار کابلی و سه فوج پیاده ہرات\nو دو فوج پیاده کابلی و دوازده عراده توپ از ہرات عزم تسخیر قندہار نمود اول فراه را متصرف شد دو ماہ بعد بفتح گرشک\nو اشیر","chars":3490,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1214/00169.jpg","first_page":1,"last_page":586,"title":"Kitāb-i baḥr al-favāʼid : kullīyāt-i Riyāz̤ī : fihrist-i davāzdah kitāb-i dīvān-i Riyāz̤ī, majmūʻah-ʼi kih ānhā mawsūm bi-kitāb-i mustaṭāb Baḥr al-favāʼid ast کتاب بحر الفوائد : کليات رياضى ؛ فهرست دوازده کتاب ديوان رياضى، مجموعۀ که آنها موسوم بکتاب مستطاب بحر الفوائد است","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1214/169","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1214/canvas/169","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1214/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1214_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}