{"book":"adl1214","page":12,"text":"نسخهٔ اوّل بيان الواقعه صفحهٔ پنجم\n\nو انجام امورات را جمیع دولت انگلیس محتمل شده و لقب خان صاحبی در ان اردو از امیر معزی الیه مرحمت شد و این شخص محترم\nدرای علم و سواد و ادب و معرفت کامل است از انجهته مجدداً بلقب وکیل الدوله مصحوب شد شرح حالات این شخص در ان ایام\nمحترم را مفصل دارم که انشاء الله در موقع دیگر بیان خواهد شد خلاصه بندهٔ مؤلف از هرات باشغال امورات مزبوره پرداخته\nچشم پوشی در امورات اولی باز کرده بذوق ترقی احوال خود مشغول تحصیل علم جغرافی شدم قواعد مشق نظامی را هم اموختم\nو بعضی الفاظ شکسته را نیز تحصیل نمودم امیدوار بمناصب که اکون امارت افغانستان بودم و خدای متعال میداند که ابداً خیانت\nو خلاف امیر عبد الرحمن خان اقدامی نداشتم ایا چیزی که باعث اتهام اصلی خانواده بود دوستی امنای شیر علیخان بود\nکه زمان فرمانفرمائی انهمام با خانواده را محترم داشته و مرحمت شان در باره ما خانواده بخصوص پدرم مبذول بود آن منظور را\nحضرات مغرض جهت قرار داده بنای اسباب ساز را گذاشتند و امارت افغانستان و حکومت هرات را بما قدری\nکم لطف ساختند باز هم همان ملک و خانه و مزارع خود ساکت نشسته بکار کسی کار نداشتیم اگر بی هرات و ماموریتی\nاز حکومت بر جوع میشد انجام میدادیم و با اهل ملک وای و زندگانی خود گرفتار بودیم تا در سنه هزار و سیصد و نه هجری که\nموشو جنگ بر سر اتفاق افتاد در همین گیرودار شکر کشی مدعیان بر اتهام ما افزودند اوّل کسی که چشم از ملک و عیال\nو زندگانی پوشید ابوی مؤلف بود و بعد خود مؤلف بصوب ایران امد در افغانستان چند نفر عمو زاده و عمه زاده مرا باعیال\nبگرفتاری دادند و اشیاء کارها شد تاد و نعزا انها را ببدترین عقوبت کشتند و چند نفرشان فعلاً محبوس سخت میباشند باقی حال\nخلاصه روز کار ما خانواده در افغانستان سیاه شد پریشان و سر گردان مانده هر کدام بجائی افتادیم اما صبر و شکر پروردگار خود\nدار استیم تا که از پرده بسرار چه اید پرون محض اینکه از برای مطالعه کنندگان این کتب بیان الواقعه مصیبت نباشد شرح\nما تم سر گذشت آن ایام را بیان نمیکنم فقط مقصودم تالیف کتاب و تعلیم اداب دست تا بیقه سر گذشت خود مؤلف\nو مطالب دیگر برسیم در سن هیجده سالگی بیرت عشق مجوب مجازی بسم فتادم کم کم تنجهتی بدست و دلدادی نشان\nفصلیحی شدم نه اینکه موافقی برای عرفا و قابل استماع اشخاص محترم اشعاری بنظم آورده باشم لیکن چون بلبل\nبباغ و جغد بویرانه تا حدّی بکس بقدر همت خود خانه ساخته کتابی سر حدّی تخلص دارم بچهار صد غزل از حرف یا\nالف الی آخر حروف تهجی بقانون ردیف سرودم از انجا که اهالی افغانستان مردمان با ذوق و عشق بازی هستند روزی\nچند نفر از رفقای حستم محترم که بباغ ما مهمان بودند بمرتبه پیری بود آن منظومه را که از برای مطالعه آنها آورده بودند از میانه بقت\nبردند و بعد از چندی اقرار دادند بر اینکه کتاب شما را برده ایم و اکنون نزد ماست اما اشعار او را بخود مینویسیم و اصل کتاب\nبمستر و میداریم اما از استر داد قطره زدند مؤلف هم برای آن کتاب که با ذوق فطرت ساخته بود و ناحق از میان رفت\nخیلی افسرده شدم و نفرین در حق آن مهمانان خاین کردم بزرگ آنها که آخندزاده ملّاغیاث الدین بود با دکته تیغه دیوا\nمرضی شد و مرد چون در آن کتاب مدح ائمه علیهم سلام هم درج بود باز هم انرا حسد خداوند پیش امد کارها هم شکلی پیدا گرفت\nماده وای این گونه چیز ها نداشتم تا در این اوان که بخراسان حاطم از کثرت مدعیان و هرزه گی سخنوران افسرده و دلم پرشود بود شبسی که او را\nانچه در سینه دز نام نطق و بیان برآید. بتجویز تالیف این کتاب همت کماشتم چو دیدم در بد هما نیز ابقا نیست ز هجرت هزار وسیصد هشت\nشب جانفرسای هاز دل شنیدم از استاد زل که پنهان فی یجز و شید از ناسف همی میگفت کی افسرده یوسف\nپیمان","chars":3147,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1214/00012.jpg","first_page":1,"last_page":586,"title":"Kitāb-i baḥr al-favāʼid : kullīyāt-i Riyāz̤ī : fihrist-i davāzdah kitāb-i dīvān-i Riyāz̤ī, majmūʻah-ʼi kih ānhā mawsūm bi-kitāb-i mustaṭāb Baḥr al-favāʼid ast کتاب بحر الفوائد : کليات رياضى ؛ فهرست دوازده کتاب ديوان رياضى، مجموعۀ که آنها موسوم بکتاب مستطاب بحر الفوائد است","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1214/12","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1214/canvas/12","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1214/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1214_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}