{"book":"adl1214","page":102,"text":"نسخه سویم عین الوقایع صفحه ۹\n\nعمر این پادشاه که در جود و سخا و علم و حیا و عزم و حزم و لشکر کشی و مملکت ستانی عدیل و مانندی نداشت افول\nنمود که در تاریخ وفات آن شاهنشاه رضوان جایگاه طاب الله ثراه یکی از شعراء این دو بیت را سروده\nبسال شصت و چهار از پی هزار و دو شب شنبه ششم ماه شوال قضا بنوشه ایران محمدشاه اجل پیاله پرش نمود مالامال\nو موافق تاریخ جام جم تولد آن پادشاه در یوم سه شنبه ششم ذیقعده سنه ۱۲۲۲ که مدت عمر مبارکش چهل و\nیکسال و یازده ماه قمری بود خلاصه جسد آن پادشاه را در باغ لاله زار خارج طهران امانت گذاشتند\nو پس از ورود اعلیحضرت ناصرالدینشاه بدارالایمان قم حمل نمودند و در شب عید غدیر بهمین سال در صحن مقدس حضرت بانوی\nمعصومه سلام الله علیها مدفون آمد رحمة الله علیه چون اعلیحضرت ناصرالدین شاه در هنگام این وقایع بآذربایجان\nولیعهد بودند نوابه مهدعلیا دختر زاده خاقان مرحوم فتحعلیشاه و فرزند امیر محمد قاسم خان ابن سلیمان\nخان قاجار قرانلو والده این پادشاه بنظم امهات شهر دارالخلافه پرداخت و رجال دولت را\nامیدوار بانعامات وافره ساخت که هرکدام در پیشرفت مقاصد و نظم و ترتیب امورات اقدامات\nوافیه بخرج دادند و شب چهاردهم شوال بهمین سال ولیعهد کامکار در تبریز جلوس فرمود و علماء و اعیان\nو اهالی بتبارک تهنیت سلطنت گفتند و روز ۱۹ شوال از تبریز عزیمت بجانب طهران فرمودند\nمرحوم حاجی میرزا آقاسی که رجال دولت را با خود مدعی میدانست از دارالخلافه بسبت امامزاده\nعبدالعظیم علیه السلام پناه برد و هم در این ایام سیف الملک میرزا ولد اکبر ظل السلطان که در قزوین\nمتوقف بود بخیال سلطنت افتاده بنای سرکشی را گذاشت و فرامین باطراف مینوشت تا سلیمان خان\nافشار او را در بقعه امام زاده معصوم بکازر سنک یافته محاصره و دستگیر نمود و بدارالخلافه آورد\nدر وز جمعه بیست و یکم شهر ذیقعده الحرام اعلیحضرت ناصرالدین شاه با فر و شکوهی فراوان وارد\nدارالخلافه و مقر سلطنت عظمی گردید و در آن روز مرحوم میرزا محمد سعید انصاری که بعد ها وزیر امور\nخارجه شد از بسیاری صفات و شایستگی کاتب اسرار مکتوم و منشی رسائل گردید قدورشتبه\nبیست دوم سلام عام در تالار تخت مرمر انعقاد یافت و در آن روز مرحوم میرزا تقی خان امیر کبیر بفزون\nبمنصب صدارت منصوب شده و خلعت پوشید و در خیال بعضی ترتیبات جدید در امورت سلطنت شد که\nهمه دلالت بر خیر ملت و ترقی دولت می نمود منجمله تعیین کارگزاری بهر یک از بلاد ایران و مامور داشتن\nسفراء و جنرال قونسول ها از ایران با پارق افراخته پادشاهی ببلاد دول خارجه و ساختن نظام مقرر\nو داشتن هر یک از سرحدات ایران زمین و چاپارخانه و پست خانه بهر شهری برای آسایش رعیت با\nصندوق عدالت گذاشتن و در خیال سیم تلگراف کشیدن بهر ایران و تنظیمات در امور قشون و ایل بچگک\nبرقرار نمودن بهر یک از دریاهای شمال و جنوب ایران که یکی رود ارس و دریای طبرستان است بجانب\nمملکت روس دیکی بحر عمان است و خلیج فارس که بطرف انگلیس و هندوستان واقع میشود خلاصه\nآن یکه مردیکی از مردمان دانشمند همت بلند بود که اگر دنیای دون با اقبال آن مرحوم مساعدت میکرد\n\nونیز چنین","chars":2618,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1214/00102.jpg","first_page":1,"last_page":586,"title":"Kitāb-i baḥr al-favāʼid : kullīyāt-i Riyāz̤ī : fihrist-i davāzdah kitāb-i dīvān-i Riyāz̤ī, majmūʻah-ʼi kih ānhā mawsūm bi-kitāb-i mustaṭāb Baḥr al-favāʼid ast کتاب بحر الفوائد : کليات رياضى ؛ فهرست دوازده کتاب ديوان رياضى، مجموعۀ که آنها موسوم بکتاب مستطاب بحر الفوائد است","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1214/102","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1214/canvas/102","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1214/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1214_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}