{"book":"adl1200","page":21,"text":"-١٧٤-\n\nسقوط حکومت سک ها واقدامات امیر دوست محمد خان\n\nدرین موقع در اوضاع همسایه شرقی افغانستان یعنی هند نیز تغیرات مهمی رخ داده بود. در حالیکه نفوذ انگلیس روز بروز در آنجا زیاد شده میرفت بالمقابل طوریکه مختصراً اشاره کردیم دیگر حریفان این صحنه از قبیل سرداران افغان میران و راجگان محلی روحانیون وخوانین ودیگر عناصر یکی بگردن دیگر آویخته یکی بعد دیگری از بین میرفتند و جای هرکدام را که سقوط میکرد انگلیس که مترصد بود میگرفت تا آنکه بالاخره جز دوسه قره درین صحنه عظیم کسی باقی نماند که یکی آن نسبتاً مهم بود و آنهم حکومت رنجیت سنگ بود که ابتداء از طرف زمانشاه سدوزائی حکومت لاهور یافته وسپس از ضعف شاهان سدوزائی افغانستان استفاده نموده اعلان استقلال کرد و انگلیس با او در مقابل افغانها وسائر روء سای محلی معاونت نموده کشمیرسند دیره جات و پشاور را از افغانستان منتزع ساخت اما پس از مرگ رنجیت که در سال ١٨٣٩ع (١٢٥٥ هـ ق) در آوان تسلط انگلیس بافغانستان صورت گرفت در خاندان او هم نفاق پیدا شد و تا ١٨٤٥ع (١٢٦٣ هـ ق) چندین نفر پی هم رویکار آمدند ویکی بعد دیگر فوت و یا کشته شدند. در ١٨٤٥ع (١٢٦٣ هـ ق) دلیپ سنگ پسر سوم رنجیت که زمامدار بود با انگلیس ها که تمام اختلافات داخلی و تجاوزات به مملکت خویش را به تحریک آنها میدانست - خصوصاً بعد از الحاق سند به حکومت برطانیه که در ١٨٤٣ مطابق ١٢٦٠ هـ ق (بدون خبر امیر دوست محمدخان) صورت گرفت - تحمل نتوانسته اعلان جنگ داد و معاهده دوستی وعدم تجاوز ١٨٠٩ع (١٢٢٣ هـ ق) را نقض و دریای ستلج را عبور کرد ولی در ١٨٤٦ع (١٢٦٤ هـ ق) چندین مرتبه قوای سک که بعد از رنجیت شخص لائق در راس خود نداشت شکست خورده - در ماه مارچ همین سال معاهده بین شان صورت گرفت که بموجب آن جلندر - دو آب و کشمیر و هزار هء چچ و دیگر کوهستانات یعنی اندوختهء ٣٠ سالهء رنجیت به انگلیس منتقل و نمایندگان انگلیس در لاهور و دیره جات و پشاور مقرو و در حقیقت حکومت را بکف گرفتند. در ١٨٤٨ع (١٢٦٥ هـ ق) سک ها که با این قسم نه تنها از قسمت کلی امپراطوری خود محروم بلکه در حصص باقی مانده نیز حاکمیت واستقلال خود را از دست داده بودند تحمل توانسته و شوریدند. و نمایندگان انگلیس را در ملتان و پشاور کشتند و بطور عمومی برخلاف انگلیس قیام ورزیدند. درین وقت سردار سلطان محمد خان که در شاه دره لاهور اقامت داشت موقع را مساعد دیده به امیر دوست محمدخان وعده هائی زرا که برای استرداد پشاور و دیگر علاقه های افغانی نموده بود یاد آوری کرد و پیشنهاد نمود که از موقع استفاده نموده به طرف پشاور لشکرکشی نماید و اراضی از دست رفته را باز گیرد.\nامیر که نمیخواست برخلاف قراردادهای خود با انگلیس ها رفتاری بکند، این مسئله را","chars":2290,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1200/00021.jpg","first_page":1,"last_page":65,"title":"Mukhtaṣar tārīkh-i Afghānistān مختصر تاريخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1200/21","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1200/canvas/21","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1200/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1200_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}