{"book":"adl1198","page":653,"text":"(٦٠٨)\n\nفصل (هیجدهم)\nگویندگان و دانشمندان\n\nدر این شك نیست که دوره محمود دوره ترقی و رواج علوم و ادبیات بو\nو غزنی دانش گاه شرق و کعبه فضلاء و پرورش گاه گویندگان بزرگ\nمحسوب میشد .\n\nو چندین دانشمند و حکیم و شاعر و گوینده دران روز گار بودند که همه\nدر سایه حمایت و پرورش و تشویق شهنشاه بزرگ افغانستان مشغول تالیف و\nتحقیق و سخن سرائی و نگارش بودند - شعر دری دران وقت بکما ل نضج و\nعروج خود رسیده بود قاهنه و طوس استادی چون فردوسی و بلخ شاعری چون\nعنصری و سیستان گوینده بزرگی چون فرخی و غزنه عارف و حکیمی چون\nسنائی ندارد .\n\nسخنوران آن عصر به قصیده و مثنوی بیشتر توجه داشتند و هنوز غزل و رباعی\nبپایه کمال نرسیده بود .\n\nقصاید اکثر به ستایش و مدح منحصر بود و گوینده تمام قدرت خود را\nدر این راه بکار می برد و جا داشت زیرا در ان روز گار ممدوحی چون محمود\nبود و شهکارهای بزرگ او خود در پیشگاه شاعر مضمون می نهاد و احساسات\nاو را تحريك می کرد و غرور طبع و مناعت قلم را در وی ایجاد می نمود. شاعر را\nفرصت نمی داد که مکرر در يك موضوع سخن راند و یا از ستایش فتوحات او\nو عظمت وطن و از مدح جهان بانی و جهان ستانی و عدل و جود وی به چیزی دیگر منهمك\nگردد و یا چنان شود که شاعر به فقر معنی دچار گردد و به بازی الفاظ\nمشغول شود و بکوشد معنی واحد را به صنایع مختلف برنگهای مختلف نشان\nدهد و شنو نده را به صنایع لفظی بفریبد در کلام فرخی و عنصری حتی استعاره\nکمتر پیدا می شود و این ها تنها ستایشگر سلطان نیستند ثنا خوان این","chars":1287,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1198/00653.jpg","first_page":1,"last_page":737,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تاريخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1198/653","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1198/canvas/653","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1198/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1198_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}