{"book":"adl1198","page":648,"text":"(٦٠٣)\n\nسلطان دور نشده است چنانکه گوید محمود درباره تقرر وی بحکومت هند\nباخواجه بزرگ گفت ایاز پس بناز وعزیز آمده است وازسرای دور نبوده\nوعطسه بدرع است اما گرم وسرد نچشیده وهیچ تجربت نکرده است (١) اما\nآنچه بیشتر قابل توجه است ومورخان آنرا فرو گذاشته اند مسئله قرابت\nسلطان با ایاز است که عوفی آنرا از مقامات ابی نصر مشکان ذکر می کنند\nواز گفته ابی نصر بر می آید که سلطان خواهر ایاز را در حباله نکاح\nخویش درآورده بود : ابونصر می گوید شبی درخدمت سلطان بودم چون\nمجلس خالی شد سلطان پای دراز کرد و گفت پای مرا بمال مرا یقین شد\nکه هر آئینه با من سری خواهد گفت آنگاه گفت مدتی است میخواهم\nخواهر ایازرا در نکاح خویش آرم اما میترسم مرا عیب کنند تو درین\nباره چه گوئی آیا در کدام تاریخ خوانده ئی که پادشاهان بنده زاد گان\nخود را درنکاح آورده باشند ابونصر گوید من خدمت کردم و گفتم\nامثال این درجهان بسیار واقع شده وحتی ملوك سامان نیزموالی خودرا\nعقد کرده اند عالمیان این معنی را جز برکمال عفت ودیانت پادشاه حمل\nنکنند وحکایتی چنددرین باره نمودم سلطان را نهایت خوش آمد و گفت\nمرا از رنج رها نیدی وبعد از دوروز خواهر ایازرا در عقدخویش درآورد(٢)\nعروضی سمرقندی داستان محمود و ایاز را محبتی خالص وعفیف می داند\nاز شعرای دربارمحمود دربارۀ ایاز همان دوبیتی عصریست که فی البدیهه\nدر حضرت سلطان گفته وسلطان امرداده که سه مرتبه دهان اورا ازجواهر\nپر کنند ـ ودوبیتی که عضایری گفته وطرف عنایت سلطان واقع شده فرخی\nدرمدح ایاز قصیده غرائی دارد که ما چند بیت آنرا درخاتمه\n\n(۱) بیهقی صفحه ٢٨٥ ٠\n(۲) جوامع الحكايات ورق ۲۷۹ ٠","chars":1379,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1198/00648.jpg","first_page":1,"last_page":737,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تاريخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1198/648","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1198/canvas/648","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1198/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1198_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}