{"book":"adl1198","page":436,"text":"(۳۹۱)\n\nعوفی در جوامع الحکایات می‌نویسد:\nدر آن وقت که سلطان محمود سبکتگین بغزو سومنات رفت و آن دیار\nکفر را بسم مر اکب باد پیما خراب گردانید و آن بتخانه های قدیم\nرا منهدم کرد گویند در سومنات بتخانۀ دید معلق در میان هوا\nایستاده بی‌هیچ عمادی سلطان چون آنرا بدید متعجب شد و گفت این\nاز عجایب ایام و نوادر اشیا ست و این قوم بدین سبب گمراه شده اند\nعلما وحکمای لشکر را طلب کرد و سر این معنی از یشان بازخواست، گفتند\nپادشاه در دولت باقی باد این سهل است حکمای هند طلسمی کرده اند و چار\nدیوار بتخانه را از سنگ مقناطیس بنا کرده اند وسقف آن را هم از این\nسنگ بر آورده اند و این بت آهنین است و چون از اطراف تجاذب طبیعت\nمقناطیس مر این بت آهنین را برابر است درمیان هوا معلق ایستاده و اگر\nپادشاه میخواهد تا صدق این معنی معلوم گردد بفرماید تا یک دیوار از این\nبتخانه فرو آرند وسنگ های آن دور کنند چندانکه دیوار آن بتخانه\nفرود آوردند فرود افتاد وتزویر ایشان باطل شد. فرشته می‌نگارد و به تحقیق\nپیوسته که در وقتی که سلطان می‌خواست که سومنات را بشکند جمعی از\nبراهمه بعرض مقربان بارگاه رسانیدند که اگر پادشاه بت را نشکند و بگذارد\nما چندین زر بخزانه عامره واصل می‌سازیم ارکان دولت این معنی را بسمع\nسلطان رسانیدند سلطان فرمود آنچه میگویند راست است ومقرون بصواب\nاما اگر این کار را بکنم مرا محمود بت‌فروش خواهند گفت(و اگر بشکنم\nمحمود بت‌شکن خوشتر آنکه در دنیا و آخرت مرا محمود بت‌شکن) خوانند نه بت\nفروش و نتیجه حسن عقیدت در ساعت معلوم شد زیرا وقتی که سومنات را\nشکستند درون شکم آن که مجوف ساخته بودند آن مقدار جواهر نفیسه\nولآلی شهوار بیرون آمد که مساوی بسود مانچه بر همنان میدادند","chars":1447,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1198/00436.jpg","first_page":1,"last_page":737,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تاريخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1198/436","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1198/canvas/436","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1198/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1198_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}