{"book":"adl1198","page":432,"text":"(۳۸۷)\nومی پرستیدند، رب النوع ماهتاب چنان کرد وسنگ سو منات را لنگه ساخت معنی (سومه) مهتاب ومعنی (نات) آقاست یعنی (آقای مهتاب) تفصیل افسانه هندی را ابوریحان چنین می نگارد ( وگفته اند که منازل ماه دختران پرجاپت ) می باشند که ماه با ایشان مزاوجت کردوپس از اندك زمان در میان این دختران به (روهنی) بیشتر مایل شد دیگر خواهران پیش پدر از اوشکوه بردند پرجاپت ماه را پند داد که بر جمله دختران بيك ديده نظر کند ولی ماه پند او نشنید پس او را نفرین کرد تارویش پیس شد واز کرده پشیمان واز گناه خویش استغفار کرد پرجاپت او را گفت از گفته خود باز نمی توانم گشت ولی رسوائی ترا در نیمی از ماه پوشیده خواهم داشت ماه گفت پس نشان این گناه چگونه از من محو تواند شد؟ گفت بران گونه که صورت لنگه مهادیو را بسازی و آنرا ستایش کنی - ماه چنین کرد ولنگه مهادیو همان سومنات است در خصوص طرز ساختن بت سو منات نیز بیرونی به نقل از (براهمن) می گوید (باید سنگی بی عیب بهر اندازه که خواهند بر گیرند و آنرا به سه قسمت کنند ثلث زیرین را بشکل مکعب مستطیل در آورند و ثلث میان را هشت پهلو سازند و ثلث اول را گردو صاف کنند چنانکه مانند راس لنگا شود هنگام نصب نیز باید ثلث مکعب مستطیل را در خاك کنند و ثلث هشت پهلوی میان را پوششی سازند که هندوان (پند) نامند این پوشش باید از بیرون چهار پهلو با شد چنانکه بر ثلث مکعب مستطیل زیرین که در خاكست منطبق گردد و ثلث مدور را از ان پوشش بیرون گذارند)سپس بیرونی عقاید هندوان را در بارۀ آن بت شرح میدهد ومی نویسد که هر گاه ثلث مدور بت را كوچك يا باريك سازند موجب فساد خواهد گشت و میان مردم شر پدیدار خواهد شد و هر گاه آنرا کافی در خاك فرو نبرند یا از سطح زمین کم برون گذارند مردم آن سرزمین دچار امراض گو ناگو ن","chars":1503,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1198/00432.jpg","first_page":1,"last_page":737,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تاريخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1198/432","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1198/canvas/432","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1198/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1198_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}