{"book":"adl1198","page":133,"text":"(۱۰۲)\nخراسان مفتوحه گردید حتی لغات عرب در زبان دری که زبان ملی بود قبول شد\nو با لاخره زبان نوین دری مرکب از لغات عرب بوجود آمد که تا امروز\nباقیست بعض از ممالک مفتوحه عرب بدرجه در زیر تاثیر این دو سلاح قوی\nواقع شدند که بکلی بيك کشور و ملت عربی تحویل یافتند از قبیل مملکت مصر\nو بعض هم قرنها دوام نمود تا توانستند زبان و ملیت خویش را ازین تحلیل\nو تمثل نگهدارند چون کشور فارس .\nدر هر حال عرب ها ملت بدوى و طبعاً از صنعت، حرفت ، علوم و مدنیت\nو نظم و تربیت اجتماعی محروم بودند، و بعدها چون در سایه همایون اسلام\nدائره نفوذ ، اجتماع ، سیاست و اختلاط شان با اقوام و ملل مختلفه روی\nزمین روز بروز وسیع شده میرفت لابد بقبول نظم و تربیت و علوم وفنون\nملل متمدنه نیز پرداختند . از ظهور اسلام تا انجام دوره اموی متجاوز ازيك\nقرن عصر تدین و جهاد و کشور کشائی عرب بود، درین عصر عرب دین و زبان\nخودش را در کشورهای مختلف نشر نمود اسفار جنگی و تشکیل مهجر\nهای عربی در حصص مفتوحه آن امپراطوری، نژاد عرب را با ملل دیگر\nنزديك ، وقبول اسلام از طرف مردم سلسله خویشاوندی و ازدواج را بین فاتح\nو مفتوح بر قرار ساخت. درین دوره عالم عرب فقط در قرآن وحديث وفقه غور\nمیکرد و چون ملل مفتوحه اشارات قرآن کریم را نمیدانستند لهذا علم تفسیر\nبمیان آمد، همچنین از جمع نمودن اقوال حضرت پیغمبر علم حدیث ، و از شرح\nحلال و حرام و فرایض و احکام، علم فقه تدوین یافت . در دوره عباسی از يك\nطرف فلسفه یونان و فروعان آن از قبیل طب، منطق، طبيعيات ، كيميا،\nنجوم و ریاضیات بواسطه مدرسه اسکندریه در غرب، ومدرسه چندیشاپور\nدر شرق ، و از طرف دیگر آئین جهانداری و سیاست، وتاريخ وقصص از مملکت\nفارس، و از طرفی هم فن انشاء و ترسل و رياضيات و نجوم از کشور خراسان","chars":1496,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1198/00133.jpg","first_page":1,"last_page":737,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تاريخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1198/133","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1198/canvas/133","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1198/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1198_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}