{"book":"adl1194","page":74,"text":"(٦٩)\n\nبود . در قرن چهارم هجری تمدن این گوشۀ آسیا به ذروۀ کمال خود رسیده\nو نسبت به ممالک اروپائی قرون وسطی از جهات مختلف مزیت داشت .\nسیستم اداری نیز زیر نظر اشخاص برجسته و اهل فضل چون جیهانی‌ها\nو بلعمی‌ها شکل درستی بخود گرفته و مناسب با احتیاجات زمان رو بکار\nآورده شده بود تقریباً ازین قرار :\n۱ ـ دیوان وزارت : که تمام امور سیاسی و اقتصادی مملکت را مراقبت\nمیکرد و بر تمام دیوانهای دیگر ریاست داشت .\n۲ ـ دیوان مستوفی : رشته‌های مالی حکومت را تنظیم می‌نمود .\n٣ ـ دیوان شرطه : تقریباً شبیه وزارت داخلۀ امروز بود.\n٤ ـ دیوان صاحب موبد :\nه ـ دیوان شرف : مسئول رسیدگی اعمال وزراء و مأمورین دولتی بود.\n٦ ـ دیوان محکمه خاص : وظیفه‌اش سرپرستی اراضی دولتی بود .\n٧ ـ دیوان محتسب : امور شرعی و خرید و فروش کالا و اجناس را\nمراقبت میکرد . وبصورت عمومی اعمال همۀ مردم را از لحاظ دین مورد\nرسیدگی قرار میداد .\n۸ـ دیوان اوقاف : کارهای مساجد وغیرۀ اوقاف را زیر کنترول قرار میداد.\n۹ ـ دیوان قضا : به حل وفصل دعاوی ومراجعات مردم میکوشید .\nدیوانها همه در يك عمارت عالی نزديك سرای شاهی موقع داشت . در\nولایات نیز شعبات این اداره‌ها وجود داشته که تحت نظر حاکم محلی و ادارۀ\nمرکزی اجرای وظیفه میکرده اند . مالیات آندوره را به چهل وپنج ملیون\nدرم تخمین میکنند .\nبعلاوۀ دیوان که در راس آن وزیر و صاحب تدبیر قرار داشت مقام مقتدر\nدیگری نیز بنام درگاه موجود بود و حاجب سالار در رأس آن بوده و امور","chars":1261,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1194/00074.jpg","first_page":1,"last_page":121,"title":"Sāmānīyān سامانيان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1194/74","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1194/canvas/74","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1194/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1194_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}