{"book":"adl1191","page":79,"text":"(٥٠)\n\nدر مملکت عزیز ما حمایت شده است مگر حیثیت مستوفی ها در امروز\nبه تناسب اقتدار مستوفی های ادوار گذشته مطابق نیست بطوری که\nمطالعه کردیم مستوفی الممالک تقریباً و بلکه عیناً صدراعظم در عصر\nحاضر ومستوفی معادل وزیر نفوذ و اقتدار داشت و قراریکه ملاحظه\nکردیم بین صدر اعظم ومستوفی الممالک در اعصار گذشته چه در ایران\nوچه در افغانستان فرقی نبود ولی با وصفی که در عهد سلطنت اعلیحضرت\nامیر حبیب الله خان شهید عنوان های دیگری مانند اعتماد الدوله\nدارا لعدالت [ وزارت عدلیه ] وايشيك اقاسی نظامی وا يشيك اقاسی\nملکی وايشيك اقاسی خارجه وهكذا نائب سالار و امین نظام و امثال\nآن علاوه شد مگر عهده استيفاء ممالک را نتوانستند از بین ببرند زیرا آن\nشعبه بزرگ با داشتن وظیفه معین مثل وزارت مالیه ـ تجارت ـ گمرك\nامروز تقريباً به دیوان اعلی [ عصر سدوزائی ] شباهت میرساند و بدلائلی\nکه ذکر شد مقام و نفوذ خودرا تا این اواخر حفاظت کرد . وحتی گویند که\nمیرزا محمد حسین خان مستوفی الممالک بحدی مقتدر بود که بعد از شخص پادشاه\nاحدی باین مرتبه در امور ملکی اقتدار نداشت و بلکه اعلیحضرت سراج الملة\nوالدين بدون همراهی مستوفی در هیچ يك سفر دور و یا نزديك حرکت نمیکرد\nو آن حیثیتی که دیوان اعلی و دارنده آن در ادوار گذشته داشت درین\nنزدیکی ها میرزا محمد حسین خان تقريباً شباهت بهم رساند و نفوذ تام","chars":1156,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1191/00079.jpg","first_page":1,"last_page":103,"title":"Taz̲kār-i dīvān-i humāyūn-i ʻ̄a la, yā, Vizārat-i Mālāyah dar pīramūn-i dāstān-i tārīkhī-i istī-fāʼ-i mumālik-i maḥrūsah تذکار ديوان همايون اعلى يا، وزارت ماليه در پيرمون داستان تاريخى استيفاء ممالک محروسه","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1191/79","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1191/canvas/79","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1191/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1191_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}