{"book":"adl1191","page":48,"text":"( ۳۱ )\n\nعصر سلطنت اعلیحضرت\nامیر دوست محمد خان\n\nکسانیکه از آغاز سلطنت امیر کبیر اعلیحضرت دوست محمد خان مؤسس سلالۀ محمد زائی از سنه ۱۲۵۹ قمری مطابق ۱۸۴۳ عیسوی باینطرف در رأس این مقام برسمیت شناخته شده اند اول میرزا عبدالسمیع خان بود که مقام وزارت داشت چنانچه در متن يك معروضۀ شخصی که نصر الله خان ولد نائب امین الله خان لوگری بعنوان سردار سلطان محمد خان محمد زائی جهت اخذ معاش خود نوشته و متن معروضۀ آن در صفحۀ ۱۴۷\n\nنوت: دروقتیکه امیر محمد افضل خان مرحوم از طرف اعلیحضرت امیر دوست محمد خان والد بزرگوارش بنائب الحکومتی بلخ قرار داشت میرزا احمد خان کشمیری (و آن شخصیکه در زمرۀ نویسندگان عصر سلطنت امیر شیر علی خان از ان نام گرفته ایم) مستوفی وی بود و شخص دیگریکه منشی خاص و متصدی امور حکومتش بود سردار محمد عمر خان نوفلزائی جد نگارنده بودند وقتیکه سردار محمد افضل خان شهر تخه پل را اساس گذاشت و تهداب نهاد محمد عمر خان مرحوم را حاکم آنجا مقرر ساخت چون خاطر حاکم موصوف از وضع آب و هوای آنجا ملال آورد قصیدۀ شکایت آمیزی سرود کز ان جمله يك بيت اینست :\nاز هجوم پشه و ضیق معیشت اندران - تخۀ پل شهریست کو در کار باشد نیست نیست\nسردار محمد عمر خان (عمر) چون از مقربان خاص و از شعراء و نویسندگان معاصرش بود در وقت سلطنتش او را برتبۀ مباشر مالیات و بعده بحکومت (کرم) که نام علاقه ایست سرافرازش گردانید سجع مهرش اینکه :\nیافته از آتش دوزخ گذر از شرف نام محمد عمر\nسوانح مکمل مرحوم در شماره های ۴-۵ سال ۱۱ مجلۀ آریانا با اسناد خطی سلاطین محمد زائی که گرافی شده است ملاحظه شود .","chars":1360,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1191/00048.jpg","first_page":1,"last_page":103,"title":"Taz̲kār-i dīvān-i humāyūn-i ʻ̄a la, yā, Vizārat-i Mālāyah dar pīramūn-i dāstān-i tārīkhī-i istī-fāʼ-i mumālik-i maḥrūsah تذکار ديوان همايون اعلى يا، وزارت ماليه در پيرمون داستان تاريخى استيفاء ممالک محروسه","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1191/48","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1191/canvas/48","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1191/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1191_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}