{"book":"adl1191","page":47,"text":"( ۳۰ )\nمباشر مالیه است و میگوید پیش ازین صاحب این منصب را در ایران\nامین الدوله میخواندند و حال حاجی محمدحسن را نظام الدوله لقب داده\nاند بغیر ازوزراء بزرگ مستوفیان و منشیان نیز هستند که به معاونت\nایشان کارهای بسیار میگذرد و دفاتر جمع و خرج ممالک محول بایشان\nاست منزلیکه مستوفیان دران جمع میشوند دفتر خانه گویند [ صفحه ۱۵۳\nباب ۲۳ تاریخ سرجان ملکم ]\nدر مملکت عزیز ماافغانستان نیز در اعصار گذشته مستوفی الممالك\nو وزیر از هم فرق نداشتند و با القاپ نظام الملك امين الملك و كپيل الرعايا\nو سر منشی های دیگر بنام دبیرالملك و منشی باشی و منشی وسرد بیر ولشکر\nنویس با آنها همکار و موظف امور مالیات و جمع و خرج مملکت بودند.\nغرض نگارنده از نگاشتن احوالات ایران اینجاست که زیبائی تشکیلات\nاداری حكومت افغانستان با ممالک همجوار یعنی ایران و هند دران\nاوقات تفاوتی از هم نداشته اند یعنی هر لقب و عنوانی که در تشکیل حکومت\nایران و غیره وجود داشت خواه مخواه در تشکیل حکومت افغانی عنوان\nبالمثل و به تغییر عبارت وجود داشته است و مقصد دیگر آنکه مستوفی و منشی\nهای آن اعصار زود عهدهٔ وزیر و یا صدر اعظم را اشغال میکردند که مباشر\nو یا متصدی امور ماليه [بمنزله مستوفی الممالك ] در آن اوقات از عهدهٔ\nصدر اعظم و یا وزیر اول فرقی نداشتند.","chars":1106,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1191/00047.jpg","first_page":1,"last_page":103,"title":"Taz̲kār-i dīvān-i humāyūn-i ʻ̄a la, yā, Vizārat-i Mālāyah dar pīramūn-i dāstān-i tārīkhī-i istī-fāʼ-i mumālik-i maḥrūsah تذکار ديوان همايون اعلى يا، وزارت ماليه در پيرمون داستان تاريخى استيفاء ممالک محروسه","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1191/47","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1191/canvas/47","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1191/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1191_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}