{"book":"adl1191","page":26,"text":"(۱۳)\nعهد سلطنت اعلیحضرت\nتيمور شاه سدوزائی\nدر سنه ۱۱٨۶ قمری که اعلیحضرت تیمور شاه درانی باورنگ سلطنت\nموروثی تکیه زد به تقاضای عصر ومرام سیاسی حکومت خویش به توسيع\nاین وزارت که سرچشمه حیات مدنی ومؤلد منابع ومؤجد مدارك مادی\nمملکت است چنین کوشید که وکیل الرعایا ـ امین محکمه مالیاتی ؛ مهتمم\nدفاتر ـ امین الملك ، ذخائر چی ـ داروغه مالیات و ضابط ولنگرانهای\nثالث [یعنی سه يك] وامثال آن افزود که این همه اسماء و عنوان های\nفوق الذکر در همان دیوان اعلی مصروف ایفای وظائف خویش بودند و شخصی\nکه دررأس تمام امور کشوری و لشکری عصر تیمور شاه بحیث نائب السلطنه\nنوت : در متن صحائف تاریخ معاصر افغانستان کلمه خالصه وخالصه جات زیاد\nبنظر میرسد و برای اینکه موضوع خالصه و لفظ معاف و مرفوع القلم مبهم نگذارد\nبرای تائید مطالب صفحات گذشته معلومات ذیل پرداخته میشود :\nدر عصر سلاطین گذشته عادتی بود تا فردی در امور عسکری خدمتی مهمی را انجام\nنمیداد بمنصبت بزرگ عسکری وملکی پذیرفته نمیشد و اعطای رتب رفیعه را بجایزه\nخدمات مهم پسندیده بودند و همچنان در بدل خسارات مشقات زیاد کشور کشائی که\nبعضا برادریا فرزند کسی بقتل میرسید و یا شخصی از خدمتگاران صادق دار که از کبرسن\nقوه حرکت نمیداشت مانند حقوق تقاعد در امروز بنام جایگیر املاك زراعتی را برای\nامراء وخوانین افغان می بخشیدند و اراضی بخشیده «مکافاتی» در دفتر شاهی بنام خالصه\nیاد میشد وکسی که حدودو مقدار جریب زمین او در دفتر خالصه قید میشد مالیات او نیز\nمعاف و باصطلاح مرفوع القلم میبود. هکذا لقب امیرالامراء ـ امیر ـ خان خانان\nعمدةالخوانیـن و امثال آن در برابر يك خدمت نسبت میشد .","chars":1399,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1191/00026.jpg","first_page":1,"last_page":103,"title":"Taz̲kār-i dīvān-i humāyūn-i ʻ̄a la, yā, Vizārat-i Mālāyah dar pīramūn-i dāstān-i tārīkhī-i istī-fāʼ-i mumālik-i maḥrūsah تذکار ديوان همايون اعلى يا، وزارت ماليه در پيرمون داستان تاريخى استيفاء ممالک محروسه","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1191/26","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1191/canvas/26","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1191/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1191_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}