{"book":"adl1191","page":19,"text":"(۸)\n\nومدارك خطی هم که از آغاز عصر سدوزائی تا انجام باز مانده است بعنوان دیگری تصریح و تثبیت نکرده است که معاملات حسابی و اداری کشور جز این اداره به شعبة دیگر و یا شخص دیگری ارتباط داشته باشد مثلاً در عصر حاضر در اصول اساسی دولت علیة افغانستان محكمة بنام دیوان عالی بعضاً برای محاكمة وزراء دولت عند الاقتضاء مؤقتاً تشکیل می یابد و بعد انجام اموریکه باو سپرده می شود فسخ می گردد و در عصر سدوزائی این محکمه نیز جزء دیوان اعلی مملکت بود که بوكالت پادشاه و بجای رئیس محاكمات دولت آمربزرگ دیوان اعلی محاکمه اشخاص بزرگ را در دیوان اعلی دائر می ساخت و بعد انجام محاکمه جزاء لازمه را به شخص مسئول میداد ولی در عصر حاضر در قانون اساسی دولت این محکمه را موقتاً امر دائر شدن فرموده است و در ان وقت بطور دائمی تحت اثر دیوان اعلی با دیگر محاکم عدلی و امور دیوان مالیه اداره میگردید.\nدر عهد سلطنت اعلیحضرت احمدشاه غازی سر دار عبد الله خان فوفلزائی دیوان بیگی در رأس قاضی خانه [ محکمة شرعی ] و عدة مستوفیان و مستاجران و لشکر نویسان و جزائر چیان و شهنکچیان و قور خانه و جبه خانه و دفتر خانه از قبیل دفتر خالصه ، دفتر مواجب ، دفتر اسناد و باصطلاحات طومار و روزنامچه و غیره ۲۰ سال باین عهده رفیعه قیام داشت و عنوان وزارت مالیه در اسناد خطی بنام [ دیوان اعلی ] و لقب وزیر مالیه که سائر امور اداری\n\nنوت : در ادوار گذشته دفاتر دیوان اعلی بنامهای دفتر خالصه ـ دفتر مواجب دفتر حساب ـ دفتر اسناد ـ دفتر تعلقات ـ دفتر را مداری ـ دفتر روز نامچه ـ دفتر ثبت ـ دفتر انشاء یاد میشد .","chars":1352,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1191/00019.jpg","first_page":1,"last_page":103,"title":"Taz̲kār-i dīvān-i humāyūn-i ʻ̄a la, yā, Vizārat-i Mālāyah dar pīramūn-i dāstān-i tārīkhī-i istī-fāʼ-i mumālik-i maḥrūsah تذکار ديوان همايون اعلى يا، وزارت ماليه در پيرمون داستان تاريخى استيفاء ممالک محروسه","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1191/19","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1191/canvas/19","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1191/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1191_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}