{"book":"adl1189","page":12,"text":"(ج)\nدفتر سوم که واقعه سی و پنجم را احتوا میکند دفتر پست علیحده واضافی که خلاصه\nچند سال اخیر حیات شاه شجاع و تا سنه کشته شدن او در ۱۲۵۸ و بعضی واقعات جدیدتری را\nکه عبارت از جلوس پسران او فتح جنگ وشاه پور و تخلیه افغانستان از انگلیس ها باشد در\nبر میگیرد.\n\nعلاوه بر اینکه دفتر سوم من حيث سياق عبارت با دو دفتر اولی فرق دارد بشهادت صفحه\n(١٠٥) کتاب واضح می بینیم که این قسمت از خود نام و مؤلفی داشته. نام این مجموعه (افسوس\nناظر ین ) وگرد آورنده و نویسنده آن يك نفر تاجر هراتی است مسمی به محمد حسین\nکه قرار اظهار خودش قبل از پیشکه سپاه انگلیس به معیت شاه شجاع به (شکار پور ) برسد\nدرین شهر اقامت اختیار نموده بود و بعد با مقربان ومحرمان دربار شاهی معرفت پیدا میکند و به\nمعیت شاه و سپاه مهاجم اجنبی به کابل می آید و در مدت سه سال سلطه فرنگی وسلطنت دوم\nشجاع در کابل میباشد و نهضت ملیون و قتل شجاع و اخراج انگلیس ها همه را بچشم مشاهده\nمیکند و قرار گفتار خودش چون دره واقعه نگاری دست داشت، دفتر سوم را على العموم\nبعد از خروج سپاه فرنگی که او هم از مملکت خارج میشود یا در شکار پوریا به احتمال اقرب\nدر لودیانه می نویسد و چون آهنگ عبارت او سراسر به طرفداری انگلیس ها ست و برای\nهمکاری های شاه شجاع وانگلیس دلایل تراشی میکند احتمال بسیار میرود که از عمال تنخواه\nخور انگلیس بوده و احتمال بسیار میرود که به سفارش مقامات انگلیسی این دفتر را نوشته باشد.\nبهر حال کسانیکه واقعات شاه شجاع را مطالعه میفرمایند ملتفت باشند که در تحلیل واقعات\nهر سه دفتر طرفداری از نظریات، مفاد و رفتار شاه شجاع وهمکاری شجاع و انگلیس\nبعمل آمده. دو دفتر اولی از جزئی تا کلی از عينك شجاع ، بقلم شاه ياتحت نظر شاه و از\nزبان شاه نوشته شده و در دفتر سومی دائی مهربان تر از مادر نه تنها مفاد شاه را در نظر گرفته\nبلکه همکاری شجاع را با انگلیس ها و وفاداری اولی را به دومی لباس معقول پوشانیده است.\nحال آنکه ملت افغانستان اگر امروز شجاع را از خلال انعکاس حوادث تاریخی خوبتر\nمیشناسد مجاهدینی که در روزهای سیاه سه سال تسلط اول فرنگی (لات)و (برنس) را به گناه\nتهاجم و تخطی و تعلف و عده نابود ساختند (لات کلان) را هم موقع ندادند که جان بسلامت\nبرد . باصفحه اخیر این کتاب تومار سپاه واقعات بعد از مرگ شاه شجاع واولاده او بر چیده\nمیشود . جنرال پاك و سپاه مهاجم معینی او که برای خون خواهی (لاتهای وطنی و اجنبی)\nآمده بودو آتش سوزی های چنه کابل و دهکده زیبای استالف يا دمانرفته بالاخره خاك\nافغانستان را ترک میگوید و پرچم اجانب از فراز کنگره تاریخی بالاحصار کابل پایان میشود .\nمبرهن است که شاه شجاع الملك از نظر انشاد اشعار به شهادت غزلیات عشقی خود شاعر\nشيوا ونازك خيالی بوده، این شاه شاعر شاید صفات دیگری هم داشته و در استعداد از\nبیگانگان منظور اساسی او اشغال مجدد تخت و تاج بوده ولی هیچ سفطه ئی ملت\nافغانستان را چه در عصر خودش و چه بعد ازان قانع ساخته نتوانسته و نمیتوانند که از\nاحساسات اجنبی پرستی او چشم بپوشد و اورا تبرئه کند.","chars":2567,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1189/00012.jpg","first_page":1,"last_page":183,"title":"Vāqiʻāt-i Shāh Shujāʻ : daftar-i avval, duvvum, az Shāh Shujāʻ ; daftar-i sivvum az Muḥammad Ḥusayn-i Hirāt-i واقعات شاه شجاع : دفتر اول، دوم، از شاه شجاع ؛ دفتر سوم از محمد حسين هرات","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1189/12","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1189/canvas/12","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1189/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1189_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}