{"book":"adl1187","page":71,"text":"(٦٠)\nاست در خاكهای همجوار جلگه نیمروز سیستان نرم و ملایم میشود و بصورت رودخانه بسیار فیاضی در می آید و بسیار بجاست که آنرا «نیل افغانستان» بخوانیم.\nرودخانه بزرگ هیرمند در حصص سفلی مسیر خود از حوالی گرشك تا هامون در فاصله تقریبا ۳ صد کیلومتر لا ینقطع از میان یك سلسله خرابه ها میگذرد خرابه هائی که هر کدام آن روزی شهری، دهکدۀ، قصری، کوشکی، کاخی، قلعه ئی، معبدی، آتشکدۀ، مسجدی، بوده که از روزگاران باستان از ٥-٦ هزار سال قبل شاید پیشتر از ان از موقعی که انسان در بستر این رودخانه حاصلخیز متمکن شد تا اواخر قرن ۸ هجری یکی سردیگری آباد کردند و رودخانه بزرگ تاریخی علاوه بر اینکه به این شهرها و باشندگان آن آب میداد بهترین وسیله مراوده و ارتباط ایشان هم بشمار میرفت.\nرودخانه بزرگ هیرمند از حوالی گرشك تا هامون قابل کشتیرانی است و به شهادت اسناد تاریخی اقلا گفته میتوانیم که در عصر اسلامی در دوره های صفاری و غزنوی که سیستان به منتهای آبادی و ناز و نعمت و فراوانی رسیده بود کشتی ها به کثرت روی آب های هیرمند بین لشکرگاه و بست بین بست وزرنج و حتی بین زرنج و هامون حرکت میکرد.\nاصطخری مینویسد که بین زرنج و بست ترعه ئی کشیده شده بود بنام (سنارود) و مسافرین و مال التجاره ذر یعۀ زورق ها و کشتی ها میان دو شهر رفت و آمد داشت و حمل و نقل میشد. یواقع شهر ررنج که پایتخت سیستان بود نهرهای متعددی داشت که از رودخانه هیرمند آب میگرفت. در ۳۰ میلی شرق خرابه های شهر مذکور","chars":1253,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1187/00071.jpg","first_page":1,"last_page":142,"title":"Lashkargāh : muṭālaʻāt-i tārīkhī, ʼadabī, hunarī, bāstānʹshināsī لشكرگاه : مطالعات تاريخى، ادبى، هنرى، باستان‌شناسى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1187/71","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1187/canvas/71","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1187/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1187_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}