{"book":"adl1184","page":56,"text":"تو پادشاه جهانی جهان زدست مده\nکه پادشاه جهان را جهان بکار آید\n\nزن دیگر که حیات نام داشت جوابداد :ـ\n\nجهان خوشست ولیکن حیات میباید\nاگر حیات نباشد جهان بکار آید (۱)\n\nخاتون سوم جهانگیر فی البدیهه این بیت را گفت :\n\nجهان وحیات همه بیوفاست\nفنا را طلب کن که آخر فناست\n\nدرین اثنا دلارام که تا آنوقت خاموش بود و در اطراف مسئله شطر نج فکر میکرد\nبا این فرد مشکل جهانگیر را حل نموده او را از باختن نجات داد :\n\nشاها دورخ بده و دلارام را مده\nپیل و پیاده پیش کن از اسپ کشت ومات\n\nاین چند شعر نیز از آرام است :\n\nبه آه وناله کردم صید خود وحشی نگاهانرا\nبزور عجز کردم رام خود این کج کلاهانرا\n\nمحو از دل خود ساز همه نقش عدم را\nمنزلگه اغیار مکن فرش حرم را\n\nسرمایة عقبا بکف آور که مبادا\nتقدیر کشد برسر تو تیغ دودم را\n\nبنوشیدم سحر گه چون شراب ارغوانی را\nگرو کردم بجام می لباس پارسائی را\n\nشدم همدم بمیخواران به خلوت خانه حیرت\nشکستم ساغر و پیمانة زهد ریائی را\n\nگرفتم دامن صحراشدم هم پیشة مجنون\nسبق آموز گشتم درس عشق بی نوائی را\n\n* * *\n\n(فنا)\n\nفنا تخلص فناءالنساء بیگم یکی از زنان جهانگیر است و در تذکره ها (۲) سه بیت\nذیل را بنام او ضبط کرده اند .\n\nهنگام سحر دلبر من جلوه گر آمد\nصد فتنة خوا بیدة محشر بسر آمد\n\nمکن تکرار ایدل هر نفس درس محبت را\nمده در هر دو عالم نشئه صهبای حیرت را\n\nمن از فراق تو الماس غم بدل خوردم\nتو دل شکستی وسودای وصل ما خوردی\n\n* * *\n\n( بزرگی )\n\nبزرگی در اوایل قرن یازده درعهد جهانگیر در کشمیر زندگی میکرد در جوانی\nرقاصه بودولی در اواخر این فن را ترك نموده گوشه نشین شد چون اشعار خوبی میسرود\nشهرت اوزیاد شده رفت روزی چهار نفر شاعر بدیدن او آمدند ولی بزرگی آنها را\nنپذیرفت وقتیکه خواستند دور شوند عرب بچه ای را دیدند که داخل خانه شاعره گردید\nشعرا بر آشفتند و رباعی ذیل را نوشته برای بزرگی فرستادند .\n\n(۱) در بعضی تذکره ها این مشاعره را از زنان شاه اسماعیل اول صفوی\nمیدانند ( رجوع شود بحیات ) صفحه .\n(۲) تذکرة الخواتین ومشاهیر نسوان .","chars":1724,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1184/00056.jpg","first_page":1,"last_page":113,"title":"Pardahʹnashīnān-i sukhangūy پرده‌نشينان سخنگوى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1184/56","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1184/canvas/56","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1184/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1184_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}