{"book":"adl1184","page":47,"text":"اشکی که سر ز گوشۀ چشمم بیرون کند\nبر روی من نشیند و دعوی خون کند\nآه از آن زلفی که دارد رشتۀ جان تاب از او\nوای از آن لعلی که هر دم میخورم خوناب از او\n***\n- جهان -\nجهان زوجه شاه اسمعیل اول صفوی بود و گاه گاهی شعر میسرود ، ولی جـــز\nمشاعره ئیکه با زوجه دیگر شاه اسمعیل که حیات نام داشت ، نموده ، نمونه اشعار او\nدر دست نیست . مشاعره مذکور در شرح حال حیات خانم آورده شده است .\n- حیات -\nدرباره این شاعره اختلافات زیاد موجود است ، آقای خدایار محبی (۱) و مــــلا\nمحمد صدیق آخند زاده (۲) او را زوجه شاه اسمعیل اول صفوی معرفی میکنند ، ولی\nاول الذکر در آخر مبحث حیات متذکر میشود که بعضی او را زن جهانگیر پادشاه\nاز سلسله مغلان هند میدانند ، صاحب ( مشاهیر نسوان ) راجع باین شاعره مینویسد که\nاو در زمان شاه ابو اسحق (۳) در شیراز زندگانی می کرد و زوجه قوام الدین شیرازی\n( شوهر جهان خاتون ) بود . اما چند صفحه بیشتر در مبحث آرام خانــــم ، منکوحه\nجهانگیر ، حیات را در جمله زنان این پادشاه ذکر میکند .\nگمان قوی اینست که شاعره موصوفه باید در حرم جهانگیر نورالدین شاهنشاه هند\nبوده باشد ، بهر صورت مشاعره وی با جهان قرار ذیل است :\nروزی حیات فرد ذیل را در حضور پادشاه و جهان خواند :\nهر که غم جهان خورد کی خورد از حیات بر\nرو تو غم جهان مخور تا ز حیات برخوری\nجهان فوری جواب داد :\nتو پادشاه جهانی ، جهان ز دست مده\nکه پادشاه جهان را جهان بکار آید\nحیات بدیهه سرود :\nجهان خوش است ولیکن حیات میباید\nاگر حیات نباشد جهان چه کار آید ؟\n- پرتوی -\nپرتوى يك شاعره تبریزیست و در قرن دهم زندگی می کرد. این شعر از اوست :\nجامه گلگونی در آمد مست در کاشانه ام\nخیزای همدم که افتاد آتش در خانه ام(٤)\n***\n(۱) : کتاب آقای خدایار محبی ( شريك مرد ) .\n(۲) : تذکره نسوان .\n(۳) : اگر مقصد از شاه ابو اسحق اینجو باشد ، حیات این شاعره در قرن هشتم بود .\n(٤) : صاحب تذکرۀ نسوان این بیت را به همدمی نسبت میدهد .","chars":1655,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1184/00047.jpg","first_page":1,"last_page":113,"title":"Pardahʹnashīnān-i sukhangūy پرده‌نشينان سخنگوى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1184/47","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1184/canvas/47","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1184/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1184_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}