{"book":"adl1184","page":37,"text":"٢٤\n\n- زایری -\nزایری یك شاعرۀ زبان فارسی بوده نام اصلی ومولد او معلوم نیست. «مشاهیر نسوان»\nحیات اورا در حدود سالهای هشتصد وهشتصد و چند هجری مینویسد این غزل از اوست :\nغزل\n\nخوردن خون دل از چشم تر آموخته ام\nخون دل خورده ام و این هنر آموخته ام\n\nشیوۀ عاشقی و رسم نظر بازی را\nهمه از مردم صاحب نظر آموخته ام\n\nکار من بی تو بجز خون جگر خوردن نیست\nطرفه کاریستکه خون جگر آموخته ام\n\nناصحا چند کنی منع من از عشق بتان\nمن ز استاد ازل اینقدر آموخته ام\n\nزا یری بهر طواف حرم کوی کسی\nصبح خیزی ز نسیم سحر آموخته ام\n\n( مهری )\nنام این شاعره مهرالنساء بود و مهری تخلص مینمود . در اوا سط قرن نهم در هرات\nحیات داشت و زوجۀ حکیم عبدالعزیز طبیب شاهرخ میرزا پسر امیر تیمور بود مهری خیلی\nظریف وشوخ بود و از زنان فاضله و شیرین سخن زمان خود بشمار میرفت از این سبب\nبمصاحبت و ندیمی ملکه گوهر شاد بیگم زن شا هرخ میرزا نایل گردید . شوهر مهری\nپیرمرد بود و مهری او را دوست نداشته دلبختۀ مسعود ترخان خواهرزادۀ گوهرشاد بیگم\nبود . گویند روزی هردو در برج قلعه نشسته بودند حکیم عبدالعزیز را دیدند که از زیر\nقلعه میگذرد . مهری بدیهتاً بیت ذیل را سرود :ـ\n\nکردم بر اوج برج مه خویشتن طلوع\nهان ای حکیم طالع مسعود من نگر (١)\n\nحکیم از ماجرای عشق او آگاهی یافته نزد شاهرخ شکایت زن خود را کرد\nوخوا هش حبس اورا نمود . مهری چندی در زندان ماند ولی بالاخره یك رباعی برای\nشاهرخ فرستاده از حبس رها شد .\nمهری یکی از برجسته ترین شاعران زبان فارسی است ولی متأسفانه اکثر اشعارش\nاز بین رفته وجز چند فرد متفرق چیزی در دست نیست .\n( غزل )\n\nحل هر نکته که بر پیرخرد مشکل بود\nآزمود یم بيك جرعۀ می حاصل بود\n\nگفتم از مدرسه پرسم سبب حرمت می\nدر هر کس که زدم بیخود و لا یعقل بود\n\nخوا ستم سوز دل خویش بگویم با شمع\nداشت او خود بزبان آنچه مرا در دل بود\n\n(١) لطایف نامۀ فخری ( صفحه ٢٨٤ )","chars":1608,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1184/00037.jpg","first_page":1,"last_page":113,"title":"Pardahʹnashīnān-i sukhangūy پرده‌نشينان سخنگوى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1184/37","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1184/canvas/37","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1184/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1184_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}