{"book":"adl1184","page":36,"text":"گر غزلــهای جهان خــاتـون بهند و سند افتد\nروح خسرو با حسن گوید که این کس گفته است (۱)\n\nاین شعر نمونۀ قریحۀ شعری جهان خاتون است :\n\nمصوریست که صورت ز آب میسازد\nز ذره ذرۀ خاك آفتاب میسازد (۲)\n\nــ عائشه مقریه ــ\n\nشرح حال این شاعره در دست نیست و حتی زمانی که در آن حیات داشته بدرستی\nمعلوم نیست ، ولی چون نام او در « تاریخ گزیده » ذکر شده وتألیف این کتاب در حدود\nسال ۷۳۰ ختم یافته ، بهر صورت قبل از قرن هشتم میزیست .\n\nمؤلف « تاریخ گزیده » رباعیات او را تعریف نموده ، رباعی ذیل را طور نمونه\nآورده است :\n\nگفتم که دل از تو بوسۀ خواهان است\nگفتا که بهای بوسۀ من جان است\n\nدل آمد و در پهلوی جان زد انگشت\nیعنی که بخر ! بیع بکن کارزان است\n\nــ بنت البخاریه ــ\n\nنام این شاعره نیز در « تاریخ گزیده » یاد شده ، طوریکه اگرچه عصریکه در آن\nحیات داشت تعیین نشده ، آن ها را قبل از قرن هشتم باید دانست .\n\nرباعی ذیل بطور نمونه اشعار او آورده شده :\n\nما را بــــدم تیر نــــگه نتوان داشت\nدر خـــانه دلــگـیر نـگه نتوان داشت\n\nآن را که سر زلف چو زنجیر بود\nدر خـــانــه بزنجیر نگه نتوان داشت\n\nــ دولت ــ\n\nبی بی دولت در قرن هشتم در شهر سمرقند زندگی می کرد و از هر دو چشم کور بود .\nوقتیکه تیمورلنگ سمرقند را گرفت، باشاعره نابینا ملاقات نمود واو این شعر را خواند.\n\nآتش در شهر سمر قند باد\nواین تیمورلنگ چون سپند باد !\n\nامیر تیمور از او پرسید : ــ چه نام داری ؟ گفت : ـ دولت . پادشاه گفت : ــ\nدولت کور نمیباشد . دولت فی البدیهه جواب دا ده : اگــــر کـور نمیبود نز د لنگ\nنمی آمد . ( ۳ )\n\n(۱) مشاهیر نسوان ( محمد عباس ) وتذکره نسوان ( ملا محمد صدیق آخندزاده )\n(۲) نظر باینکه نام ، زمان و محل پیدایش جهان خاتون وجهان ملك بنت مسعود شاه\nاینچویکی است اغلب احتمال میرود که یک نفر باشند ، ولی از طرف دیگر دلیل ثابت\nیکی بودن آن ها بدست نیست وتفاوت سبك شعری را دلیل است که دوتن باشند .\n(۳) تذکره حسینی ومشاهر نسوان .","chars":1670,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1184/00036.jpg","first_page":1,"last_page":113,"title":"Pardahʹnashīnān-i sukhangūy پرده‌نشينان سخنگوى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1184/36","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1184/canvas/36","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1184/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1184_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}