{"book":"adl1184","page":30,"text":"مراسم تاجگذاری سلطانه رضیه بتاریخ ١٦ ربیع الاول سنة ٦٣٤ ھ صورت گرفت و این دختر\nشاهنشاه قارة بزرگ هند شاه نظام الملك جنیدی که در عهد شمس الدین التمش سمت صدارت داشت ،\nلشکری برخلاف سلطنت ترتیب داده دهلی را محاصره نمود این محاصره بسیار طول کشید\nولی بالاخره چند تن از طرفدارانش بر او خیانت نموده به رضیه پیوستند و این امر سبب شد\nکه سلطانه درین گیرودار پیروز گردد .\n\nبعد از آنکه صلح و آرامش برقرار شد رضیه به نظم و نسق امور داخلی دست یافته خواجه\nمهذب را به صدارت خویش مقرر و شروع به فعالیت نمود ، تا این فرصت رضیه در حجاب بود ولی\nبرای آنکه در کارهای کشوری بهتر رسیدگی بتواند ترك چادر گفت و مطابق سیمایای مردانه\nخویش لباس مردانه پوشید . در ماه رمضان ٦٣٧ ھ به سلطانه خبر رسید که والی تبر هند، ملك تونیا\nشورش نموده ، رضیه با لشکر خود رهسپار تبر هنده گردیده چون بدروازه شهر رسید . ملك\nتونیا بر او دفعتةً حمله برده فرمانده قشون رضیه را بکشت و خود سلطانه را اسیر\nگرفت ولی بزودی دلباختۀ جمال ملیکه گردیده باو تکلیف ازدواج نمود ، رضیه نیز برای\nآنکه به زدو خوردهای داخلی خاتمه دهد پیشنهاد او را قبول کرد ، بعد از عروسی هردو\nبطرف دهلی روانه شدند ، اما بزرگان و اکابر راضی نشدند شهر را بدشمن تسلیم نمایند\nولو شوهر ملیکه شان باشد ، بنابراین با لشکر ملك تونیا مجادله نموده آنها را شکست دادند\nو مجبور به فرار ساختند . ملك تونيا ومليكه رضيه بزودی اسیر دست هندوان گردیده\nبتاریخ ٢٤ ربیع الاخر سنة ٦٣٨ ه به قتل رسیدند .\n\nسلطانه رضیه علاوه بر فضایل دیگری که داشت شاعره نیز بود و اگرچه اکثر اشعارش\nاز بین رفته اينك چند شعر او که در کتاب مشاهیر نسوان ضبط وثبت است .\nدر دهان خود دارم عندلیب خوش الحان  پیش من سخن گویان زاغ در دهن دارند\nاز ماست که بر ماست چه تقصیر دل زار   آن کشته اند از غم بی سبب ماست\nکنم به برکت یا چرخ تخت سلطانی   دهم به بال هما خدمت مگس رانی\nباز آشیرین منه در راه الفت گام خویش  هان ولی نشنیده باشی قصه فرهاد را\n\nفاطمه سام\nاین زن صالحه در قرن هفتم در دهلی زندگی میکرد و با « شیخ فرید الدین گنج شکر »\nو برادرش « شیخ نجیب الدین متوکل رابطه برادرانۀ دینی داشت ، بابا فرید الدین گنج\nشکر » راجع به او گفته است که ( فاطمه سام مردیست که او را بصورت زنان فرستاده اند )\nبی بی فاطمه گاهی شعر می سرود وسلطان المشايخ نظام الدین شعر ذیل را بطور نمونه کلام\nاو آورده است : (۱)\nهم عشق طلب کنی و هم جان خواهی   هردو طلبی ولی میسر نشود\nوفات این شاعره در سال ٦٤٣ ھ (۲) واقع شده و در دهلی دفن گردید .\n\n(۱) تذکرة نسوان ملا محمد صدیق « آخند زاده »\n(۲) مشاهیر نسوان ، گنجینه سروری ، تذکرة نسوان .","chars":2267,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1184/00030.jpg","first_page":1,"last_page":113,"title":"Pardahʹnashīnān-i sukhangūy پرده‌نشينان سخنگوى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1184/30","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1184/canvas/30","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1184/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1184_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}