{"book":"adl1184","page":27,"text":"سیده بیگم (علویه)\n\nسیده بیگم دختر سید ناصر نامی از اهل جرجان است و هم عصر رشید وطواط بود ،\nیعنی در اوائل قرن ششم میزیست . شیرعلی خان لودی در ( مرآت الخیال ) (۱) او را\nبنام علویه یادمی کند ، اما در تذکرهای دیگر به ( سیده بیگم ) معروف است وطوریکه\nاز غزل ذیل معلوم میشود ، خودش نیز تخلص خودرا در مقطع (سیده ) مینویسد :\nدلی دارم به پهلو بیقرار از هجر یار خود چه گویم پیش بیدردان ز درد بیقرار خود؟\nبدرد دل چنان گریم که خون گردد دل خارا چویاد آرم من سرگشته ازیار و دیار خود\nاز آن پیوسته در عالم چنین سرگشته میگردم که می بینم چوزلف اوپریشان روزگارخود\nگلی از باغ وصل او نچیدم بر مراد خود چوغنچه گرچه خون دیدم دل امیدوار خود\nزاعضا دارد گوش یکبار آن جفا پیشه اگر در پیش او صدبار گویم حال زار خود\nبکار خویش حیرانم که ازعشق بتان هرگز سروسامان نمی بینم من مسکین بکار خود\nازین سوزیکه من دارم زعشق او پس از مردن خوامم سوخت آخر سیده لوح مزار خود\nسیده بیگم صاحب فضل و کمال بود ومؤلف ( مشاهیرنسوان ) دیوان او را دیده ،\nاز آن تعریف می نماید . چند شعر ذیل را بجواب رشید وطواط و بمدح کسی گفته :\nزهی بقای تو در نامه ابد مسطور زهی ثنای تو از خامه ازل مذکور\nمنا قب تو بر اوراق مکرمت مکتوب فضائل تو بر الواح مملکت مسطور\nخصال تو همه برکسب شهرت موقوف فعال تو همه بر بسط مکرمت مفطور\nسرشت ذات شریف تو از مالب پاک بهشت طبع لطیف تو ازمعایب دور ! (۲)\n\nمطربه کاشغری\n\nمطربه از اهل کاشغر و در حرم طغان شاه بود ، بقول ( نمونه ادبیات تاجیک ) در قرن\nششم حیات داشت وابو صاحب تاریخ گزیده رباعی ذیل را که دروقت غالب شدن خوارزم\nشاه برسلاطین غور سروده است ، آورده ، و از آن معلوم میشود که در اوائل قرن هفتم\nهنوز زنده بود :\nشاها زتو غوری به لباسات بجست مانندۀ موزه از کف پات بجست\nاز اسب پیاده گشت ورخ پنهان کرد فیلان بتو شاه داد وز مات بجست\nنمونۀ دیگر اشعار او مرثیه ایست که بر مرگ طغان شاه گفته :\nدرماتمت ای شاه سیه شد روزم بی روی تو دیدگانم خود بردوزم\nتیغ تو کجاست ای در یغا تا من خون ریختن از دیده باو آموزم\n(۱) مرآت الخیال ، صفحه ۲۳۹\n(۲) ریاض الشعرا ، صفحه ٣٩٦","chars":1820,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1184/00027.jpg","first_page":1,"last_page":113,"title":"Pardahʹnashīnān-i sukhangūy پرده‌نشينان سخنگوى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1184/27","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1184/canvas/27","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1184/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1184_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}