{"book":"adl1184","page":20,"text":"یکی از غلامان برادر خود در دل میپرورانید ، بسوز و شور اشعارش افزوده آنرا بپایه تکامل رسانید . چون محبوب او غلامی بیش نبود و بنابر رسومات بی معنی آن عصر رابعه نمیتوانست امید وصال او را داشته باشد از زندگی و سعادت بکلی ناامید بوده ، یگانه تسلی خاطر حزین او سرودن اشعار بود که در آن احساسات سوزان و هیجان روحی خود را بیان مینمود .\nگویند روزی رابعه در باغ گردش می کرد ، ناگاه محبوب خویش را که بکتاش (۱) نام داشت مشاهده نمود . بکتاش از دیدن معشوقه به هیجان آمده ، سر آستین او را گرفت ، اما رابعه به خشم خود را رهانیده ، نعره زد :- ( آیا برای تو کفایت نمیکند که من دل خود را بتو دادم دیگر چه طمع میکنی ؟ ) (۲)\nحارث ، برادر رابعه که بعد از مرگ پدر حاکم بلخ شده بود ، توسط یکی از غلامان خود که صندوقچه بکتاش را دزدیده ، بجای جواهرات و طلا در آن اشعار مملو از عشق و سوز و گداز رابعه را یافته و آنرا بغرض دریافت پاداش به بادار خود داد ، (۳) ازین عشق آگاهی یافته ، با وجود پاکی آن بر خواهر خود آشفته ، حکم بقتل او داد (٤) و رابعه قشنگ در عنفوان جوانی ، با دل پر ارمان این دنیایی را که از آن جز غم و ناکامی نصیبی نداشت ، وداع نمود .\nاگر چه جز تعداد بسیار محدود چیزی از اشعار رابعه باقی نمانده ، ولی آنچیزیکه در دست است بر لیاقت و ذوق ظریف او دلالت نموده ، ثابت میسازد که شیخ عطار و مولانا جامی در تمجیدی که از او نموده اند مبالغه نکرده اند .\nپدر رابعه نظر به لیاقتش بر او لقب ( زین العرب ) گذاشته بود رابعه تخلص نداشت ، اما محمد عوفی در ( لباب الالباب ) گوید او را (مگس روئین) میخواندند ، زیرا وقتی قطعه ذیل را سروده بود :\nخبر دهند که بارید بر سر ایوب ز آسمان ملخان و سر همه زرین\nاگر ببارد ازین ملخ بر او از صبر ؟! سزد که بارد بر من بکی مگس روئین\nاینک چند نمونه کلام رابعه :-\n\nبهار بلخ\nز بس گل که در باغ ماوی گرفت چمن رنگ ارژنگ مانی گرفت\nصبا نافه مشك تبت نداشت جهان بوی مشك از چه معنی گرفت\nمگر چشم مجنون به ابر اندر است که گل رنگ رخسار لیلی گرفت؟\nبمی ماند اندر عقیقین قدح سرشکی که در لاله ماوی گرفت\nقدح گیر چندی و دنیا مگیر که بد بخت شد آنکه دنیا گرفت\nسر نرگس تازه از زر و سیم نشان سر تاج کسری گرفت\nچو رهبان شد اندر لباس کبود بنفشه مگر دین ترسی گرفت ؟\n\n(۱) (پشتنی میرمنی) شاغلی بینوا و مقاله آقای ایرج افشار در شمارهٔ ۲۰ سال دوم مجله (جهان نو).\n(۲) نفحات الانس ، جامی رح (۳) ( پشتنی میرمنی ) شاغلی بینوا ، صفحه ٥٤ .\n(٤) مشاهیر نسوان ، مقاله فوق الذکر آقای ایرج افشار و (پشتنی میرمنی) شاغلی بینوا .","chars":2185,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1184/00020.jpg","first_page":1,"last_page":113,"title":"Pardahʹnashīnān-i sukhangūy پرده‌نشينان سخنگوى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1184/20","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1184/canvas/20","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1184/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1184_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}