{"book":"adl1184","page":15,"text":"شماره ۲\n\nاگر بمیان آن زنانی که بر خواهران خود امتیاز تعلیم را داشته، خواستند از چوكات تنگ رسومات خارج و داخل حیات اجتماعی گردند و با مردان همسری کنند، نظری اندازیم می بینیم که تقریبا همه آنها درین راه ناکام شدند:\n\nرابعه بلخی که دختر نجیب زاده ای بود، خلاف رسومات و عادات عصر خود بر غلامی عاشق شد. و اگرچه شاید محبوب او در شرافت و دانشمندی از بسیاری نجیب زادگان بهتر بوده باشد، اما با آن رابعه از نقطه نظر طبقه خود مرتکب گناه عظیمی شده، در نتیجه قربانی غرور خانوادگی وعرف ورواج بی رحمانه زمان گردید.\n\nمهستی که صاحب روح بزرگ و شاعره هنرمندی بود، تمام عمر همچو بلبل خوش الحان در قفس زرین، در فضای تنگ، و فاسد در بارهای شاه کنجه و سلطان سنجر سلجوقی گذرایند و چون حیات او مطابق قوانین آن زمان نبوده، از ندگانی زنان هم عصر او فرق تام داشت به فحاشی و بی باکی متهم گردید.\n\nسلطانه رضیه که زن فاضله و سیاستمداری بود و مملکت خود را با هوش و ملاطفت اداره می نمود، برای آنکه بکارهای حکومتی بهتر رسیدگی کرده بتواند، حجاب را دور افگنده لباس مردانه پوشید و این حرکت سبب سقوط سلطنت و ی گردید.\n\nو با لاخره صمصل قبل شاعره حسین و آزادی پرست، با قلب آرزومند و احساسات شوریده، که در نتیجه ظلم پدر از طفولیت با پسر هم خود نامزد شده و باوجود نفر تیکه نسبت باو داشت، مجبور کرده شد در حباله نکاح او در آید، خواست خواهران ستم دیده خود را ازین قید شرم آور برهاند، ولی راه غلطی پیموده به پیروان مذهب سید علی محمد باب که تازه ظهور نموده بود پیوست و در نتیجه فدای همت بلند خویش گردیده، درین راه کشته شد.\n\nچقدر خانمهای باذوق و صاحب استعداد قربانی بی اعتنائی و ظلم مردان شدند! مستوره کردستانی در هر غزل و شعر خود از بی مروتی و بیوفائی شوهر مینالد، محجوب هراتی و عاجزی هر دو در اثر ظلم و بی رحمی شوهران در عنفوان شباب بادلهای پردرد و ارمان هم آغوش مرگ گردیدند، مهری، ضعیفی و چندتن دیگر از شاعرات مجبور بودند استبداد همسران پیری که هرگز به آنها علاقه و محبت نداشته و شاید با مروالدین تن بازدواج با ایشان در داده بودند، تحمل نموده از تمام خوشیهای مشروع دنیا چشم بپوشند و اکر ازین وضع به تنگ آمده، از آن سر پیچی می کردند، فورا بسزای خود میرسیدند.\n\nاین چند تن از زنان نامور ومشهوری بودند، که تاریخ اسمهای ایشان را ثبت نموده تا عصر ما رسانید، لاکن تعداد بانوان گمنامیکه قربانی بی رحمی وستم مردان، محیط و رسومات وعرف گردیده اند، از حساب بیرون است. چقدر دلهای پر آرزو وامید بدون آنکه از لذائذ حیات بهره ای ببرند در زیر خاک شدند، چه استعداد ها وقوه های روحی که شاید گوهر گرانبهای به گنجینه عالم علم و ادب می افزودند، بی اثر","chars":2281,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1184/00015.jpg","first_page":1,"last_page":113,"title":"Pardahʹnashīnān-i sukhangūy پرده‌نشينان سخنگوى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1184/15","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1184/canvas/15","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1184/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1184_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}