{"book":"adl1182","page":68,"text":"( ٤٣ )\nوشهرها ويكعده قبایل یادگاری است که انتشار وتوطن آنها را درین سرزمین\nثابت میسازد و کثرت استعمال این نام خود بخود دلیلی است که تمرکز آنها را\nاز همه جا بیشتر در مملکت ما وانمود میکند ریشه قدیم «آریا» که در دیگر کلمات\nنشان دادیم با مفهوم قدیم چندین هزار ساله خود از بین نرفته و در عنعنات باشندگان\nاینجا باقی مانده در سانسکریت «ودا» یعنی زبانی که سرود ویدی دران گفته شده\nوآنرا بعضی ها زبان «آریا» یا «آریائی باختری» هم میخوانند صورت جمع\n«آریا» - «آریان» میشد . آریا نجیب واریان نجبا معنی داشت وچون «آریان»\nیعنی «نجبا» به دوطرفه هندوکش جا گرفتند کشور خودرا به نام خود « آریانا »\nیعنی «مسکن نجبا» خواندند واین کلمه چنین به میان آمد که ( نون ) آخر\nکلمه (آریان) را فتحه نسبتی دادند و «اریان» اسم مکان تشکیل گردید . این فتحه\nرا بعضی ها به ( ه ) وبعضی ها به الف تبدیل نموده اند ولی برای سهولت لهجه\nوفرقی که میان صورت جمع وصورت اسم مکان باشد نوشتن آن بصورت الف\nمرجح است و این همان کلمه «آریانا» است که به معنی «مسکن نجبا» از زمان\nانتشار آریاها به بعد درمورد کشور ما استعمال شده وقدیم ترین نام مملکت ما\nمیباشد درین هیچ شبهه نیست که مفهوم (مسکن آریا) ونسبت آن به خاك های\nمستعد دوطرفه هندوکش ازیادگارهای استقرار آریائی است که پیش از انتشار\nوعمومیت آنها به همه جا در قطعات محدود به شکل (آریاورته) (آریاورشه)\n(آریان ویجه) (ایریان ویجه) ظهور کرده وبالاخره قلمرو وسیع تری را که\nاز جریان رودخانه های پامیرو هندوکش اب میخور دبنام (آریانا) مسمی ساختند.\nبعبارت دیگر این اسم مرکب از دو جزء است یکی ( آریا) که اسم خـاص\nوهمان نام قدیم چندین هزار ساله است که قبایل آریائی ویدی بصورت اسم\nمشترک برای خود وضع نموده بودند و دیگر کلمه (نا) که درحقیقت همان (نون)\nمفتوحه است که در عصر اوستائی به کلمه «ایریا» پیوست شده ومفهوم نسبتی دارد","chars":1609,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1182/00068.jpg","first_page":1,"last_page":527,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تاريخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1182/68","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1182/canvas/68","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1182/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1182_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}