{"book":"adl1182","page":64,"text":"(٣٩)\n\nاوستا سرزمین « ایریاناویجه » را کنار رود خانه « وانگوهی دیتیا » قرار\nمیدهد و این رودخانه عبارت از آمودریا است . « سرپرسی سایکس » در تاریخ\nافغانستان (١) می نویسد که : « اران وج Eranyej » خانه اصلی آریائی بین رودخانه\nاکسوس و ایگزارت واقع بود پس گفته میتوانیم که آریانا ویجه متذکره اوستا\nعلاوه بر اینکه یادی از خاطره قدیم مهد اقوام هند و اروپائی میدهد با ممیزات\nمخصوص اوستائی خود قطعه زمین نسبتاً سردی است بین سر چشمه سر دریا و آمو دریا\nکه با مفهوم وسیع گوشه ئی از بدخشان را هم در بر میگیرد .\nآریاها در باختر : قراریکه از روی سایر منابع مخصوصاً اوستا معلوم میشود\nآریاها بیشتر در اثر سرما و خنك از ایریانا ویجه مهاجرت نموده و از راه سغده\n( سغدیان ) و مورو (مرو ) به بخدی (باختر) آمدند . از حوالی پنج هزار سال\nق م تا ٢ هزار ق م اقلاً سه هزار سال در باختر بود و باش داشتند. حیات آنها\nدر اوایل خیلی ساده وطبیعی بود و شکل خانوادگی داشت و اهسته آهسته\nقلعه های مستحکم و قریه ها و شهر ها بمیان آمد. زندگانی آنها در اوائل بیشتر\nجنبه مالداری داشت و پس ان تر شکل نیمه مالداری و نیمه زراعتی بخود گرفت\nتا اینکه به تدریج جنبه زراعتی آن ترقی کرد . در اوائل اداره بدست پدر های\nخانواده بود تا اینکه به تدریج رئیس قلعه و رئیس قریه بمیان آمده و اولین\nپادشاهان آریائی در بخدی بنای حکمرمانی را گذاشتند و حیات به دور بخدی\nخیلی متراکم شد و جای برای رهایش مردم و چراگاه حیوانات شان محدود گردید.\nانتشار آریاها از باختر به دو طرفه هندوکش :\nدر حوالی ٢ هزار ق م آریا ئی های باختر چه در اثر تراکم تعداد چه بواسطه\nتنگی جای بنای جنبش و حرکت را در باختر گذاشته و به تدریج چه در صفحات\nشمال وچه در دره ها و مناطق جنوب هندو کش پراگنده شدند. از روی پاره\n\n(١) جلد اول صفحه ٢٦","chars":1541,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1182/00064.jpg","first_page":1,"last_page":527,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تاريخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1182/64","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1182/canvas/64","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1182/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1182_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}