{"book":"adl1182","page":63,"text":"( ۳۸ )\n\nپیشه بود « ورشو » یاچرا گاه بنظر ایشان بصورت مادی و معنوی اهمیت خاص داشت\nو هیچ از امکان بعید نیست که در صفحات شمال هندوکش وحوزۀ ارغنداب که هردو\nبرای تربیۀ حیوانات خیلی مساعد است « آریا ورته » یا راول در مورد « چرا گاه آریا »\nاستعمال شده و با فرق لهجه در جنوب هندوکش و سواحل ارغنداب با همان مفهوم خود\n« آریا ورشه » شده باشد و وقتیکه قبیلۀ « بهاراته » با حیوانات خود به حوزۀ « سندهو »\n(سندو پنجاب) سرازیر شدند آنجا را بنام خود «بهاراته ورشه» موسوم ساختند\n\nایریانا و بیجه :\nبعد از مهاجرت دستۀ از آریائی های کتلۀ باختری به هند و فارس آنهائیکه\nدر وطن قدیم خود باقی ماندند در اثر مقتضیات زمان در زبان « آئین » متعقد ات\nو دیگر ممیزات خود پارۀ تغیراتی بمیان آوردند . چون زبان تحت تغیرات آمد\nدر نام ها هم از جنبۀ صوت و لهجه پارۀ تغیراتی پیش شد و عوض « آریا ور ته »\n« ایریانا ویجه » عرض وجود کرد .\nاین اسم نوهم مرکب از دو کلمه است یکی « ایریا » و دیگر « ویجه » « ایریا\nهمان کلمه « آریا » است که پیشتر معانی و مفهوم آنرا مطالعه کردیم . « ویجه »\nکلمه ایست که عوض « ورته » یا « ورشه » بیان آمده و در معنی با کلمۀ اول الذکر\nفرق ندارد . زیرا « ویجه » هم مسکن و جای معنی دارد و معنی مرکب « ایریانا ویجه »\nمانند « آریاورته » مسکن آریا میشود .\nهمان طور یکه کلمۀ « ورته » یا « ورشه » تا امروز در پشتو بصورت\n« ورشو » به معنی «چرا گاه» باقی مانده «ویجه» هم عیناً شکل « تلفظ و معنی خود را\nمحافظه کرده و در میان پشتون های ارغنداب به معنی جای و مسکن استعمال میشود .\nچیز نوی که در میان این دو کلمه دیده میشود حرف (ن) با کلمۀ ( نا ) است که در زبان\nاوستائی باختر یا زند معنی نسبتی دارد و مسکن آریا را مسکن آریائی\nساخته . ایریانا ویجه بصورت « ایریانم ویجو » و « اران وج » هم آمده .","chars":1561,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1182/00063.jpg","first_page":1,"last_page":527,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تاريخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1182/63","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1182/canvas/63","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1182/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1182_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}