{"book":"adl1182","page":357,"text":"(٣٣٢)\n\nدیگر گردانید راجع به این مطلب کتب زیادی از طرف مدققین و علمای زبان\nنوشته شده . (۱)\n\nپس زبان «اوستائی» یا بهترتر بگوئیم زبان «زند» زیرا تمام اوستا به این\nزبان نوشته نشده و تنها «گات ها» نمونه قدیم آن است ـ زبانی است که مانند\nزبان سرودهای ویدی از اصل تنۀ زبان آریائی باختری جدا و در خاک های\nکشور ما نشو و نما یافته . در زمانیکه زبان ویدی زبان سرودها بود زبان زند\nو دیگر شاخه هائی که مستقیماً از زبان آریائی باختری جدا شده بودند کم و بیش\nدر نشو و نما بودند تا اینکه زبان ویدی بعد از یک دوره حیات اولی که سرودها\nبهترین شاهد آنست از خاک های آریانا به اراضی ماورای شرقی اندوس «سند»\nمنتشر شد و زبان زند آنقدر انبساط یافته بود که با عصر و آئین، و دیگر ممیزات،\nاوستائی کشور ما عرض وجود کند چنانچه گات ها که قدیم ترین قسمت اوستا\nاست و در زمان حیات زرتشتر سپنتمان و ویشتاسپه پادشاه باختر سروده شده\nبهمین زبان میباشد\n\nهمان طور که از زبان وید بعدها زبان سانسکریت و دیگر پراکریت ها در هند\nو بعضی نقاط آریانای شرقی عرض وجود کرد زبان زند در زبان های بعض حصص\nشمال شرقی آریانا (تخارستان) و السنه ئی که پسان در خاک های فارس بنام\nفارسی قدیم پیدا شد دخالت زیاد دارد و از همین فارسی بعدها به تدریج و در مرور\nزمانه های جدید فارسی متوسط پهلوی و فارسی جدید بمیان آمده است .\nاگر چه راجع به پشتو در فصل دوم هم نظریات مدققین را اظهار نمودیم ولی\nچون قرار تحقیقاتی که تا حال بعمل آمده ارتباط آن با «زند» بیشتر است\nمجدداً متذکر میشویم : رویهمرفته دو نفر از مدققین بزرگ «مولر» Fr. Muller\n\n(۱) گرامر اوستا و مقایسه آن با سانسکریت ۱۸۹۲ تالیف جکسن. لهجه ها (Dialectes)\nپروفیسر میه و غیره .","chars":1461,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl1182/00357.jpg","first_page":1,"last_page":527,"title":"Tārīkh-i Afghānistān تاريخ افغانستان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl1182/357","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl1182/canvas/357","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl1182/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl1182_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}